Vatikan Müzeleri’nde Görülmesi Gereken 10 Eser
Vatikan Müzeleri, dünyanın en büyük ve en çok ziyaret edilen müze gruplarından biri. Papaların beş yüz yıl boyunca topladığı koleksiyon, antik heykellerden Rönesans fresklerine, Mısır mumyalarından modern dini sanata kadar uzanıyor ve kilometrelerce salona yayılıyor. Rotanın sonunda da Michelangelo’nun Sistine Şapeli var. Bu kadar büyük bir müzede kaybolmamak için neye bakacağınızı önceden bilmek gerekiyor. Bu yazıda Vatikan Müzeleri’nde mutlaka görmeniz gereken 10 eseri, her birinde neye bakmak gerektiğini ve ziyaretinizi kolaylaştıracak ipuçlarını anlatıyorum.
Vatikan Müzeleri hakkında kısa bilgi
| Özgün adı | Musei Vaticani |
| Yer | Vatikan, Roma |
| Kuruluş | 16. yüzyılın başı, Papa II. Julius’un antik heykel koleksiyonuyla |
| Öne çıkan bölümler | Pio-Clementino Müzesi, Haritalar Galerisi, Raffaello Odaları, Pinakoteka, Sistine Şapeli |
| Ziyaret süresi | En az 3–4 saat |
| Öneri | Önceden çevrimiçi bilet alın, sabah erken gidin |
Vatikan Müzeleri’nin kısa tarihi
Müzelerin başlangıcı, Papa II. Julius’un 1500’lerin başında Belvedere Sarayı’nın avlusuna yerleştirdiği birkaç antik heykele dayanıyor. Sonraki papalar koleksiyonu sürekli büyüttü. 18. yüzyılda antik heykeller için Pio-Clementino Müzesi kuruldu. 19. ve 20. yüzyıllarda Mısır ve Etrüsk koleksiyonları, resim galerisi (Pinakoteka) ve modern dini sanat bölümleri eklendi. Bugün Vatikan Müzeleri, tek bir binadan çok, birbirine bağlı saraylardan, avlulardan ve galerilerden oluşan dev bir kompleks.
Vatikan Müzeleri’nde görülmesi gereken 10 eser
1. Laokoon ve Oğulları
Nerede: Pio-Clementino Müzesi, Sekizgen Avlu
Truva rahibi Laokoon ve iki oğlunun dev yılanlar tarafından boğulmasını anlatan mermer heykel grubu. 1506’da Roma’da bir bağda topraktan çıkarıldı. Papa II. Julius, heykeli incelemesi için mimar Giuliano da Sangallo’yu gönderdi, yanında genç Michelangelo da vardı. Antik yazar Plinius’un övdüğü bu eserin bulunması, Rönesans sanatçıları üzerinde büyük bir etki yarattı.
Bu eserde neye bakmalı? Laokoon’un yüzündeki acıya ve gerilmiş kaslarına. Bu dramatik anatomi, Michelangelo’nun figürlerinde açıkça izlenebilir. Laokoon’un bükülmüş sağ kolu da ilginç bir hikaye taşıyor: Kol, heykelden ayrı olarak ancak 20. yüzyılın başında bulundu ve heykele sonradan takıldı. Yüzyıllar boyunca heykel, yukarı doğru uzanan yanlış bir kolla sergilenmişti.
2. Belvedere Apollonu
Nerede: Pio-Clementino Müzesi, Sekizgen Avlu
Ok atmış ve hedefine bakan tanrı Apollon’u gösteren bu mermer heykel, kayıp bir Yunan bronz eserinin Roma dönemi kopyası. Adını, sergilendiği Belvedere avlusundan alıyor. 18. yüzyılda Alman sanat tarihçisi Winckelmann heykeli antik güzelliğin doruğu olarak övdü ve Belvedere Apollonu yüzyıllar boyunca ideal erkek güzelliğinin ölçüsü sayıldı.
Bu eserde neye bakmalı? Duruşun hafifliğine. Apollon’un ağırlığı tek bacağında, bedeni hafifçe dönmüş, sanki bir an önce hareket etmiş ve şimdi durmuş gibi. Laokoon’un acılı gerilimiyle Apollon’un sakin zarafeti aynı avluda yan yana: antik heykelin iki uç noktası.
3. Belvedere Torsosu
Nerede: Pio-Clementino Müzesi, Musalar Salonu
Başı, kolları ve bacaklarının alt kısmı olmayan, bir hayvan postunun üzerinde oturan kaslı bir erkek gövdesi. Üzerinde Atinalı heykeltıraş Apollonios’un imzası var. Bu parçalanmış heykel, Rönesans sanatçılarının en çok hayranlık duyduğu antik eserlerden biri oldu. Anlatılana göre Michelangelo ona o kadar değer veriyordu ki eksik kısımlarını tamamlama önerisini reddetti.
Bu eserde neye bakmalı? Gövdenin dönüşüne ve kasların hareketine. Başı ve kolları olmadan bile heykel bir hareketi ve gücü anlatıyor. Birazdan Sistine tavanında göreceğiniz çıplak genç figürlerin (ignudi) güçlü gövdeleri, bu torsonun doğrudan etkisini taşıyor.
4. Haritalar Galerisi
Nerede: Sistine Şapeli’ne giden rota üzerinde
Yaklaşık 120 metre uzunluğundaki bu koridorun duvarlarında, 16. yüzyılın sonunda İtalya’nın bölgelerini gösteren 40 dev harita boyandı. Papa XIII. Gregorius için coğrafyacı ve matematikçi Ignazio Danti’nin tasarladığı haritalar, dönemin en ayrıntılı İtalya haritaları. Tavan ise altın yaldızlı süslemeler ve fresklerle kaplı.
Bu eserde neye bakmalı? Önce tavana, sonra duvarlara. Haritalarda denizlerde yüzen gemiler, tarihi savaş sahneleri ve kentlerin kuşbakışı planları var. Roma’nın, Venedik’in ya da Napoli’nin haritasını bulup bugünkü kentlerle karşılaştırmak keyifli bir oyun.
5. Atina Okulu (Raffaello)
Nerede: Raffaello Odaları, Stanza della Segnatura
Raffaello‘nun 1509–1511 yıllarında Papa II. Julius’un kütüphanesi için boyadığı fresk, Antik Yunan’ın büyük düşünürlerini görkemli bir mimarinin içinde bir araya getiriyor. Ortada Platon ve Aristoteles yürüyor. Figürlerin bazılarında Leonardo, Michelangelo ve Raffaello’nun kendisi saklı.
Bu eserde neye bakmalı? Yukarıyı gösteren Platon’a ve yeri gösteren Aristoteles’e, basamaklarda tek başına oturan Michelangelo yüzlü Herakleitos’a ve sağ kenarda bize bakan Raffaello’ya. Freskin bütün ayrıntılarını Atina Okulu yazımda anlattım.
6. Transfigürasyon (Raffaello)
Nerede: Pinakoteka
Raffaello’nun son büyük tablosu. İsa’nın bir dağın tepesinde, havarilerinin gözü önünde ilahi bir ışık içinde görünmesini anlatıyor. Raffaello 1520’de, 37 yaşında öldüğünde tablo neredeyse bitmişti ve cenazesinde tabutunun başucuna konduğu anlatılır.
Bu eserde neye bakmalı? Tablonun ikiye bölünmüş yapısına. Üst yarıda ışık saçan, havada süzülen İsa, alt yarıda ise nöbet geçiren bir çocuk ve çaresiz havariler, karanlık ve kargaşa var. Cennet ile yeryüzü, huzur ile acı aynı tuvalde karşı karşıya.
7. Aziz Jerome (Leonardo da Vinci)
Nerede: Pinakoteka
Leonardo da Vinci‘nin 1480 civarında başlayıp bitirmediği bu tabloda, çölde inzivaya çekilmiş Aziz Jerome, önünde yatan bir aslanla birlikte, bir taşla göğsünü dövüyor. Tablonun serüveni de ilginç: Anlatılana göre 19. yüzyılda parçalara ayrılmış halde bulundu ve bir kardinal parçaları yıllar içinde birleştirdi.
Bu eserde neye bakmalı? Tablonun bitmemiş olmasına. Figürün boynundaki ve omuzlarındaki kasların anatomik çizimi, Leonardo’nun çalışma yöntemini bir laboratuvar gibi gösteriyor. Bu tablo, Leonardo’nun bir resme nasıl başladığını görebileceğiniz nadir yerlerden biri.
8. Mezara Koyuluş (Caravaggio)
Nerede: Pinakoteka
Caravaggio‘nun 1603–1604 yıllarında Roma’daki Chiesa Nuova için yaptığı tablo, İsa’nın ölü bedeninin mezara indirilişini anlatıyor. Karanlık arka planın önünde, güçlü bir ışıkla aydınlanan figürler, Caravaggio’nun ünlü ışık-gölge anlayışının en etkileyici örneklerinden biri.
Bu eserde neye bakmalı? Mezar taşının keskin köşesine ve İsa’nın yere sarkan koluna. Taşın köşesi sanki tablodan dışarı, bize doğru uzanıyor. İzleyici, sahnenin tam içinde, mezarın kıyısında duruyormuş gibi hissediyor.
9. Sistine Şapeli tavanı ve Adem’in Yaratılışı
Nerede: Sistine Şapeli
Michelangelo‘nun 1508–1512 yıllarında boyadığı tavan, Tekvin’den dokuz sahneyi, peygamberleri ve kahin kadınları (sibilleri) yüzlerce figürle anlatıyor. Rotanın sonunda, bütün yorgunluğa değen bir final. Tavanın hikayesini Sistine Şapeli yazımda anlattım.
Bu eserde neye bakmalı? Tavanın orta şeridindeki Adem’in Yaratılışı’na ve birbirine neredeyse değen iki parmağa. Sahneyi bulmak için sunak duvarına doğru yürüyün, şapelin ortasını biraz geçince başınızı kaldırın. Ayrıntılarını Adem’in Yaratılışı yazımda anlattım.
10. Son Yargı (Michelangelo)
Nerede: Sistine Şapeli, sunak duvarı
Michelangelo, tavanı bitirdikten yirmi yılı aşkın bir süre sonra, 1536–1541 yıllarında şapelin sunak duvarını Kıyamet Günü’nü anlatan dev bir freskle kapladı. Ortada yargılayan İsa, çevresinde yüzlerce çıplak beden, bir yanda göğe yükselenler, öbür yanda cehenneme düşenler var. Çıplaklıklar yüzünden sansürlenen freskin hikayesini Son Yargı yazımda anlattım.
Bu eserde neye bakmalı? İsa’nın ayaklarının altında, elinde yüzülmüş bir insan derisi tutan Aziz Bartalmay’a. Derinin sarkık yüzünün Michelangelo’nun kendi otoportresi olduğu düşünülüyor.
Vatikan Müzeleri ziyaret bilgileri
Vatikan Müzeleri’nin girişi, Vatikan’ın kuzey surlarının dibinde, Viale Vaticano üzerinde. Aziz Petrus Meydanı’ndan yürüyerek yaklaşık on beş dakika. Bilet kuyrukları çok uzun olabildiği için biletinizi mutlaka önceden, müzenin resmi sitesinden çevrimiçi alın. Güncel saatler, kapalı günler ve bilet seçenekleri için Vatikan Müzeleri’nin resmi sitesine bakmanızı öneririm.
Rota tek yönlü ve Sistine Şapeli’nde bitiyor. Pinakoteka girişe yakın ama ana rotanın biraz dışında kaldığı için pek çok ziyaretçi onu atlıyor. Leonardo, Raffaello ve Caravaggio’yu görmek istiyorsanız gezinin başında oraya uğrayın. Sistine Şapeli’nde fotoğraf çekmek yasak, görevliler sessizlik istiyor ve omuzların ve dizlerin kapalı olması bekleniyor. Aynı kıyafet kuralı Aziz Petrus Bazilikası için de geçerli. Çıkışta ünlü sarmal merdivenden inmeyi unutmayın.
Vatikan’a gelmişken Aziz Petrus Bazilikası’nda Michelangelo’nun Pieta‘sını görmeyi de planlayın. İtalya’da başka bir büyük müze arıyorsanız Floransa’daki Uffizi Galerisi yazıma da bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Vatikan Müzeleri’nde neler görülür?
Laokoon ve Belvedere Apollonu gibi antik heykeller, Haritalar Galerisi, Raffaello Odaları ve Atina Okulu, Leonardo, Raffaello ve Caravaggio’nun tabloları ve rotanın sonunda Michelangelo’nun Sistine Şapeli.
Vatikan Müzeleri’ni gezmek ne kadar sürer?
Öne çıkan eserleri görmek için en az 3–4 saat ayırın. Koleksiyonun tamamını görmek bir günde neredeyse imkansız.
Sistine Şapeli Vatikan Müzeleri’nin içinde mi?
Evet. Sistine Şapeli, Vatikan Müzeleri’nin ziyaret rotasının sonunda yer alıyor ve müze biletiyle giriliyor.
Sistine Şapeli’nde fotoğraf çekilebilir mi?
Hayır, Sistine Şapeli’nde fotoğraf ve video çekmek yasak. Müzenin öteki bölümlerinde flaşsız fotoğraf çekmeye genellikle izin veriliyor.
Vatikan Müzeleri’ne girerken kıyafet kuralı var mı?
Sistine Şapeli ve Aziz Petrus Bazilikası için omuzların ve dizlerin kapalı olması bekleniyor. Yanınızda ince bir şal ya da gömlek bulundurmak işinizi kolaylaştırır.
Özet
| Antik heykeller | Laokoon ve Oğulları, Belvedere Apollonu, Belvedere Torsosu |
| Galeri | Haritalar Galerisi |
| Raffaello | Atina Okulu, Transfigürasyon |
| Pinakoteka | Leonardo’nun Aziz Jerome’u, Caravaggio’nun Mezara Koyuluş’u |
| Michelangelo | Sistine tavanı, Adem’in Yaratılışı, Son Yargı |
| İpucu | Çevrimiçi bilet, sabah erken saat, Pinakoteka’yı atlamayın |
Son söz
Vatikan Müzeleri’ni yazarken en çok dikkatimi çeken şey, buradaki eserlerin birbiriyle nasıl konuştuğu oldu. 1506’da topraktan çıkan Laokoon’u izleyen Michelangelo, birkaç yıl sonra aynı sarayın tavanına o kaslı bedenleri boyadı. Aynı yıllarda birkaç oda ötede Raffaello, Michelangelo’yu Atina Okulu’na yerleştirdi. Vatikan’da bir eserden ötekine yürürken, Rönesans’ın kendi içinde nasıl büyüdüğünü görüyorsunuz. Rönesans bilginizi sınamak isterseniz testime de göz atabilirsiniz.
