İstanbul dışındaki müzeleri ve ören yerlerini gezip yazdım. Konya’dan Şanlıurfa’ya, Bayburt’tan Bodrum’a Anadolu’nun koleksiyonları, görülmesi gereken eserler ve ziyaret bilgileri.
Mardin’de bir müze binası aramaya gerek yok. Şehrin kendisi zaten bir müze. Ama Cumhuriyet Meydanı’ndaki bu yapı ayrı bir yer tutuyor. Çünkü Mardin Müzesi hem bölgenin arkeolojik hafızasını barındırıyor hem de binasıyla o hafızanın parçası. Yapı 1895 yılında, Antakya Süryani Katolik Patriği İgnatios Behnam Banni tarafından patrikhane olarak inşa ettirildi. Süryani taş ustalarının elinden çıkan…
Müzeler şehirlerde olur. Büyük binalar, geniş bulvarlar, kolay ulaşım. Baksı Müzesi tam tersini yapıyor. Bayburt’un 45 kilometre dışında, Çoruh Vadisi’ne bakan bir tepede, bir köyde duruyor. Ve bu konum tesadüf değil; müzenin bütün fikri bu. Müze, Bayburt doğumlu sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan‘ın kişisel düşü olarak 2000 yılında filizlendi. Fikri hayata geçirmek için…
Bir ülke müze kurmaya karar verdiğinde önce neyi toplayacağına karar verir. Ve bu seçim, o ülkenin kendini nasıl tanımladığını gösterir. Ankara Etnografya Müzesi tam da bu sorunun cevabı olarak kuruldu. Cumhuriyet’in ilk yıllarında, yeni bir ulusal kimlik inşa edilirken, Anadolu’nun maddi kültürünü toplayıp sergileyecek bir müzeye ihtiyaç duyuldu. Bugünkü müze binasının bulunduğu tepe uzun yıllar…
Göbeklitepe uzun süre bir istisna sanıldı. Tek başına duran, açıklanamayan, çevresinden kopuk bir mucize. Öyle değilmiş. Taş Tepeler Projesi, 2021’de Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda başladı ve Şanlıurfa çevresinde yaklaşık 100 kilometrekarelik bir alanda, 12 ayrı kazı alanında eş zamanlı çalışma yürütüyor. Göbeklitepe, Karahantepe, Çakmaktepe, Sayburç, Ayanlar, Sefertepe, Gürcütepe, Harbetsuvan, Yeni Mahalle, Kurt Tepesi, Mendik…
Arkeoloji genellikle toprağı kazar. Bu müzede ise denizden çıkarılmış bir dünya var. Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi, sualtı arkeolojisi alanında Türkiye’nin tek, dünyanın ise sayılı müzelerinden biri. Bodrum Kalesi’nin içinde, on dört sergi salonunda, üç bin yılı aşan bir deniz ticareti tarihi anlatılıyor. Ama burayı özel yapan şey eser sayısı değil. Sergileme biçimi. Burada yalnızca bir…
Konya’da bir binanın önünde durup uzun uzun kapıya bakmak istiyorsanız, gideceğiniz yer İnce Minareli Medrese. Çünkü buranın asıl eseri içerideki vitrinler değil, girişin kendisi. Taçkapı, Anadolu Selçuklu taş işçiliğinin en çok araştırılan, en çok övülen örneği. Üzerindeki iki geniş yazı kuşağı yükseliyor, birbirini kesiyor ve tepede düğümleniyor. Taş, elinizde tutabileceğiniz bir kumaş gibi görünüyor. Medrese,…
Bir müzeye girdiğinizde genellikle iki ayrı şey görürsünüz: bina ve içindeki eserler. Karatay Medresesi‘nde bu ayrım yok. Burada bina zaten eserin kendisi. Müze de tam bu yüzden buraya kuruldu: yapı, çini süslemeleri bakımından başlı başına bir müze niteliğinde olduğu için, sergilenen eserlerle sergilendikleri mekân arasında tam bir uyum sağlansın diye. Medrese, taçkapı kitabesine göre 1251…
Türkiye’de bir müzeye girip aynı anda hem sanat tarihi hem de yaşayan bir gelenek görmek istiyorsanız, gidilecek yer Mevlâna Müzesi. Burası Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müzelerinden biri. Yıllık ziyaretçi sayısı üç milyona ulaşıyor. Ama bu rakamın arkasında sıradan bir müze ilgisi yok: gelenlerin büyük bölümü eser görmeye değil, dua etmeye geliyor. Bu ikilik müzenin…
İnsanlık tarihini anlatan kitaplar uzun süre aynı sırayı kullandı: önce tarım başladı, sonra insanlar yerleşik hayata geçti, artan üretimle birlikte boş zaman doğdu ve en sonunda din, sanat ve anıtsal mimari ortaya çıktı. Göbeklitepe bu sıralamayı alt üst etti. Şanlıurfa’nın 18–20 kilometre doğusundaki bu höyükte, yaklaşık 12 bin yıl önce dev taş yapılar inşa edilmiş….
Sanat tarihine nereden başlarsınız? Çoğu kitap Mısır’la, Mezopotamya’yla ya da mağara resimleriyle açar. Ama Şanlıurfa’ya gidip Balıklıgöl Heykeli‘nin karşısına geçtiğinizde, o başlangıcın çok daha eskiye gittiğini görüyorsunuz. Karşınızda 11.500 yıllık, gerçek insan boyutlarında bir heykel duruyor ve size bakıyor. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, Türkiye’nin en büyük arkeoloji müzesi. 29.000 metrekarelik alanda 14 sergi salonu ve 32…