Rönesans ve Barok dönemi ressamlarını ne kadar tanıyorsunuz ?

Venüs — Sandro Botticelli, yaklaşık 1485.

Bu tablo Rönesans’ın en büyük değişimlerinden birini gösterir: konu artık dini değil, mitolojiktir. Antik Yunan tanrıçası, yüzyıllar sonra ilk kez bu ölçekte ve bu ciddiyetle resmedilmiştir. Botticelli ayrıca alışılmışın dışına çıkıp ahşap panel yerine tuval kullanmıştır.

Çünkü Leonardo fresko tekniğini kullanmadı.

Freskoda boya ıslak sıvaya sürülür ve kuruyunca duvarla bütünleşir; ama hızlı çalışmayı gerektirir, düzeltmeye izin vermez. Leonardo yavaş çalışan, ayrıntı üzerinde düşünen bir ressamdı. Bu yüzden kuru duvara kendi geliştirdiği bir karışımla boyadı. Sonuç: eser daha o hayattayken dökülmeye başladı. Bugün gördüğümüz hâli yüzyıllar süren onarımların sonucudur.

Platon ve Aristoteles’in düşünce farkını.

Platon yukarıyı, yani ideaların dünyasını gösterir. Aristoteles ise elini yere paralel uzatır: gerçeği gözlemlenebilir dünyada arar. Raphael iki filozofun bütün felsefesini tek bir el hareketiyle anlatmıştır. Kalabalığın içine kendi portresini de gizlemiştir.

Caravaggio — tenebrizm (koyu gölge tekniği).

Rönesans’ta ışık mekânı aydınlatmak içindi. Caravaggio’da ise ışık bir spot gibi çalışır: sahnenin geri kalanı karanlıkta bırakılır, ışık yalnızca önemli olanı seçer. Modellerini de kendi çevresinden, sokaktan seçmiştir. Dönemin bazı din adamları bunu saygısızlık saymış, birkaç eserini geri çevirmiştir.

Çünkü sahne gece geçmiyor.

Yüzyıllar içinde üzerindeki vernik kararınca tablo gece sahnesi sanıldı ve “Gece Devriyesi” adıyla anıldı. Temizlik çalışmaları gündüz olduğunu ortaya çıkardı ama isim tuttu. Eser Rembrandt’ın 1642 tarihli bir grup portresidir — ve o güne kadar sıra sıra dizilen grup portrelerinin aksine, herkesin hareket hâlinde olduğu bir sahnedir.

Bir “tronie” çalışmasıdır.

Tronie, Hollanda resminde belirli bir kişiyi değil bir tipi ya da ifadeyi inceleyen çalışmalara verilen addır. Yani karşımızdaki kız gerçek bir model olabilir ama eser onun kimliğini kaydetmek için yapılmamıştır. Vermeer burada asıl olarak ışığı, tenin parlaklığını ve o dönemde çok pahalı olan mavi boyayı çalışmıştır.

Kral ve kraliçe.

Velázquez, 1656 tarihli bu eserde kendini büyük bir tuvalin başında resmetmiştir. Ama neyi çizdiğini göremeyiz. Aynadaki yansıma, kral ile kraliçenin tam bizim durduğumuz yerde olduğunu söyler. Yani izleyici, farkında olmadan tablonun içine dahil edilmiştir. Bu kurgu yüzünden eser resim tarihinin en çok tartışılan yapıtlarından biridir.