Davut Heykeli (Michelangelo): Hikayesi, Ölçüleri ve Nerede?

“Bloğun içindeki Davut’u gördüm ve fazlalıkları aldım.” — Michelangelo’ya atfedilen söz

Davut, Michelangelo‘nun yirmi altı yaşında başlayıp yirmi dokuz yaşında tamamladığı mermer heykel. Floransa’nın simgesi ve Rönesans’ın en tanınan eserlerinden biri.

Kullanılan mermer blok, kırk yıl önce başka bir heykeltıraş tarafından kabaca yontulmuş ve kullanılamaz sayılarak bir kenara bırakılmıştı. Michelangelo o bloktan beş metreyi aşan bir figür çıkardı. Bu yazıda heykelin hikayesini, neye bakmak gerektiğini ve nerede olduğunu anlatıyorum.

Davut heykeli hakkında kısaca

Sanatçı	Michelangelo Buonarroti
Tarih	1501–1504
Malzeme	Carrara mermeri
Yükseklik	Yaklaşık 5,17 metre
Ağırlık	Yaklaşık 5,5 ton
İlk yeri	Palazzo Vecchio önü, Floransa (1504–1873)
Bugün nerede	Galleria dell’Accademia, Floransa
Meydandaki heykel	Kopya

Heykelin hikayesi

Kimsenin yapamadığı blok

Floransa Katedrali için 1460’larda büyük bir mermer blok getirtilmişti. İki heykeltıraş üzerinde çalıştı, biri bloğa zarar verdi ve iş yarım kaldı. Blok kırk yıl boyunca bir avluda, hava şartlarına açık halde bekledi. Zayıf ve çatlaklı sayılıyordu.

1501’de yapılan değerlendirmede, yirmi altı yaşındaki Michelangelo işi almayı başardı. İki buçuk yıl çalıştı ve 1504’te heykeli tamamladı.

Nereye konacak?

Heykel bittiğinde, başlangıçta planlandığı gibi katedralin çatı hizasına çıkarılamayacağı anlaşıldı; hem çok ağırdı hem de kalitesi böyle bir yükseklikte görülmesine yazıktı. Floransa’nın önde gelen sanatçılarından oluşan bir kurul toplandı; aralarında Leonardo da Vinci ve Botticelli de vardı.

Sonunda heykelin, kent yönetiminin binası olan Palazzo Vecchio’nun önüne konmasına karar verildi. Taşıma işlemi dört gün sürdü ve heykel bir ahşap düzenek içinde, halatlarla çekilerek götürüldü.

Siyasi anlamı

Davut, İncil’de dev Golyat’ı yenen çobandır. Floransa Cumhuriyeti kendini de böyle görüyordu: güçlü komşuları ve Medici ailesinin baskısı karşısında direnen küçük ama kararlı bir kent. Heykelin belediye binasının önüne konması, bu siyasi okumayı açıkça ortaya koyuyor.

Müzeye taşınma

Yaklaşık üç yüz yetmiş yıl açık havada kaldıktan sonra, aşınma ve hasar nedeniyle 1873’te Galleria dell’Accademia’ya taşındı. Meydandaki heykel 1910’dan beri bir kopya. Bugün üçüncü bir kopya da Piazzale Michelangelo’da duruyor.

Michelangelo’dan yarım yüzyılı aşkın bir süre önce Floransa’da Donatello da bir Davut heykeli yapmıştı. Bronzdan dökülen bu heykel, Antik Çağ’dan bu yana yapılan ilk bağımsız çıplak erkek heykeli sayılır. Donatello Davut’u zaferden sonra, ayağını Golyat’ın kesik başına basmış halde gösterir; Michelangelo ise kahramanı taşı atmadan hemen önceki gergin anında yakalar. İki heykelin farklarını Donatello’nun Davut’u yazımda anlattım.

Davut heykelinde nelere bakmalı?

Eller ve baş

Eller ve baş, bedene göre belirgin biçimde büyük. Bu bir hata değil: heykel başlangıçta yüksek bir yere konacak şekilde tasarlandı ve aşağıdan bakıldığında oranlar doğru görünecekti. Göz hizasında sergilenince bu abartı fark ediliyor.

Savaştan önceki an

Çoğu Davut tasviri zaferden sonrasını gösterir: elinde Golyat’ın kesik başı. Michelangelo ise savaştan hemen önceki anı seçti. Sapan omzunda, taş sağ elinde, kaslar gergin, bakış uzakta. Henüz hiçbir şey olmamış; ama olmak üzere.

Damarlar ve kaslar

Sağ elin üzerindeki damarlar ve boyundaki kas gerginliği tek tek işlenmiş. Michelangelo anatomi çalışmak için kadavra incelemişti; bu bilgi heykelin her yerinde görülüyor.

Blok izleri

Heykelin arkasında ve bazı bölgelerinde, önceki heykeltıraşın yaptığı kabaca yontma izleri hala fark edilebiliyor. Michelangelo çok dar bir blokla çalışmak zorunda kaldı; figürün hafif yana dönük duruşu da bu kısıtlamayla ilgili.

Davut heykelini nerede görebilirsiniz?

Özgün heykel Floransa’daki Galleria dell’Accademia‘da, özel olarak tasarlanmış bir kubbenin altında sergileniyor. Müze küçük ama kuyruk uzun olabiliyor; bilet önceden alınmalı. Aynı salonda Michelangelo’nun yarım bıraktığı Köleler heykelleri de var; bunlar mermerin içinden çıkan figürleriyle en az Davut kadar etkileyici.

Palazzo Vecchio önündeki ve Piazzale Michelangelo’daki heykeller kopyadır; ücretsiz görülebilir ve heykelin özgün konumunu hayal etmek için iyi bir fikir verir.

Davut heykeli hakkında merak edilenler

Davut heykeli kaç metre?

Yaklaşık 5,17 metre; kaidesiyle birlikte daha da yüksek. Ağırlığı 5,5 ton civarında. Normal bir insanın üç katından büyük olması, aşağıdan bakıldığında etkileyici görünmesi için tasarlandığı düşünülünce anlam kazanıyor.

Elleri neden büyük?

Heykel başlangıçta Floransa Katedrali’nin yüksek bir noktasına konmak üzere tasarlandı. Aşağıdan bakıldığında el ve başın küçük görünmemesi için bunlar bilinçli olarak büyütüldü. Heykel göz hizasına indirilince bu oran farkı belirginleşti.

Meydandaki heykel gerçek mi?

Hayır. Özgün heykel 1873’te Galleria dell’Accademia’ya taşındı. Palazzo Vecchio önündeki kopya 1910’da yerleştirildi. Piazzale Michelangelo’daki bronz kopya ise kentin manzarasıyla birlikte görülebiliyor.

Heykel hiç zarar gördü mü?

Evet. 1527’deki bir ayaklanmada atılan bir taşla sol kolu kırıldı ve parçalar sonradan birleştirildi. 1991’de bir ziyaretçi çekiçle ayak parmağına zarar verdi. Ayrıca yüzyıllarca açık havada kalması yüzeyde aşınmaya yol açtı; 2003’teki restorasyonda temizlendi.

Michelangelo‘nun hayatını ve diğer eserlerini ayrı yazımda anlattım. Sistine Şapeli, Pieta ve Musa heykeli yazılarıma da bakabilirsiniz. Rönesans ve Barok ressamlarını ne kadar tanıdığınızı merak ediyorsanız Rönesans ve Barok testim sizi bekliyor.