Camille Pissarro: Empresyonizmin Sabırlı Ustası
“Gördüğünüzü, hissettiğinizi, çekinmeden boyayın.” — Camille Pissarro
Camille Pissarro, İzlenimciliğin en yaşlı ve en sabırlı üyesi. Sekiz İzlenimci serginin hepsine katılan tek sanatçıydı; grubu bir arada tutan, tartışmaları yatıştıran ve gençlere yol gösteren isim oldu.
Cezanne kendini uzun yıllar onun öğrencisi olarak tanımladı, Gauguin ilk derslerini ondan aldı. Bu yazıda önce Pissarro’nun hayatını, sonra en önemli eserlerini ve onlara bakarken nelere dikkat etmek gerektiğini anlatıyorum.
Camille Pissarro kimdir?
Karayipler’den Paris’e
Jacob Abraham Camille Pissarro, 10 Temmuz 1830’da o dönem Danimarka’ya bağlı olan Saint Thomas adasında doğdu. Ailesi bir bakkal işletiyordu. Gençliğinde Venezuela’ya giderek resim yaptı ve 1855’te Paris’e yerleşti.
Paris’te manzara ressamı Camille Corot’nun eserlerinden etkilendi, Académie Suisse’te çalıştı ve burada Monet ile Cezanne’ı tanıdı.
Savaş ve kaybolan resimler
1870’te Fransa-Prusya Savaşı çıkınca ailesiyle Londra’ya sığındı. Geri döndüğünde evinin Prusya askerleri tarafından kullanıldığını ve yirmi yıllık emeğinin büyük bölümünün yok edildiğini gördü; yüzlerce tablosu kayboldu. Bu, sanat tarihinin en büyük kayıplarından biri sayılır.
İzlenimcilerin ağabeyi
1874’teki ilk sergiden 1886’daki sonuncusuna kadar bütün İzlenimci sergilere katılan tek ressam oldu. Grubun içindeki tartışmalarda uzlaştırıcı rol oynadı. Pontoise ve Éragny’de yaşadı; köy hayatını, tarlaları, pazar yerlerini ve çalışan insanları resmetti.
Noktacılık denemesi
1880’lerin ortasında, kendisinden çok genç olan Seurat ve Signac‘ın noktacı tekniğini benimsedi. Elli beş yaşında üslubunu baştan değiştirmesi cesur bir adımdı; ama yöntemin yavaşlığından ve katılığından sıkılıp birkaç yıl sonra kendi serbest fırça darbelerine döndü.
Son yılları
Kronik bir göz enfeksiyonu nedeniyle açık havada çalışması zorlaştı. Bunun üzerine otel odalarından ve pencerelerden şehir manzaraları resmetmeye başladı: Paris bulvarları, Rouen limanı, Le Havre. 13 Kasım 1903’te, 73 yaşında Paris’te öldü. Oğlu Lucien Pissarro da ressam oldu.
Pissarro’nun sanat anlayışı
Toprağın ressamı
Pissarro’nun konusu çoğunlukla kırsal hayattı: tarlada çalışan kadınlar, pazara giden köylüler, çamurlu yollar, meyve bahçeleri. Anarşist düşünceye yakınlığı ve emeğe duyduğu saygı, bu seçimle doğrudan ilgili. Köylüleri süslemeden, ama küçümsemeden de resmetti.
Öğretmen
Pissarro’nun sanat tarihindeki yeri yalnızca kendi resimleriyle ölçülmez. Cezanne’la yan yana çalışıp onun paletini aydınlattı, Gauguin’e ilk dersleri verdi, Van Gogh’un kardeşi Theo aracılığıyla genç ressamları destekledi. Cezanne yıllar sonra bir sergi kataloğuna adını “Pissarro’nun öğrencisi” diye yazdırdı.
Camille Pissarro’nun en önemli 10 eseri
1. Louveciennes’de Versailles Yolu (1870)
Nerede: The Phillips Collection (Washington) ve benzer versiyonları başka müzelerde
Kar altında ya da ıslak havada, köy yolunda yürüyen figürler. Savaştan önceki döneminin karakteristik manzarası.
Bu eserde neye bakmalı? Yolun perspektifine. Yol izleyiciyi resmin içine çekiyor; gökyüzü tuvalin yarısını kaplıyor. Pissarro’nun Corot’dan öğrendiği sakin düzen burada çok belirgin.
2. Pontoise’da Hermitage Tepesi (1873)
Nerede: Musée d’Orsay, Paris
Pontoise’daki evlerin ve bahçelerin yamaçtan görünümü. Cezanne ile birlikte çalıştıkları yılların ürünü.
Bu eserde neye bakmalı? Evlerin kütlelerine. Renk lekeleri, biçimleri neredeyse mimari bloklara dönüştürüyor. Aynı manzarayı Cezanne da resmetti; iki tabloyu karşılaştırmak, birinin diğerine ne kadar yakın çalıştığını gösteriyor.
3. Kırmızı Çatılar, Köy Köşesi, Kış (1877)
Nerede: Musée d’Orsay, Paris
Çıplak ağaçların arasından görünen köy evleri ve kiremit çatılar.
Bu eserde neye bakmalı? Ağaç dallarının oluşturduğu perdeye. Manzarayı doğrudan göstermek yerine dalların arasından gösteriyor; bu da resme derinlik katıyor. Kırmızı çatılarla yeşil-gri tarlalar birbirini dengeliyor.
4. Kahve Fincanlı Genç Köylü Kız (1881)
Nerede: Art Institute of Chicago
Elinde fincanla oturan genç bir köylü kızın portresi. Pissarro’nun figüre yaklaştığı dönemin eserlerinden.
Bu eserde neye bakmalı? Yüzün ifadesine. Kız poz vermiyor, düşünceli görünüyor. Pissarro köylüleri ne romantikleştiriyor ne de acındırıyor; sadece oldukları gibi gösteriyor.
5. Éragny’de Elma Toplama (1888)
Nerede: Ohara Museum of Art, Kurashiki (Japonya) ve benzer versiyonlar
Noktacı dönemin en iyi örneklerinden biri. Elma toplayan kadınlar, küçük renk noktalarından oluşan bir ışık dokusu içinde.
Bu eserde neye bakmalı? Yüzeydeki noktalara. Yakından bakınca binlerce ayrı renk noktası, uzaklaşınca titreşen bir yaz günü. Pissarro’nun bu teknikle kaç ay uğraştığını düşünmek resme bakışı değiştiriyor.
6. Montmartre Bulvarı serisi (1897)
Nerede: Ermitaj (St. Petersburg), Metropolitan Museum of Art ve başka müzeler
Bir otel odasının penceresinden, aynı bulvarın farklı saatlerde ve hava koşullarında yapılmış on beşe yakın tablosu.
Bu eserde neye bakmalı? Kalabalığın çözülüşüne. İnsanlar ve arabalar tek tek değil, akan bir leke olarak resmedilmiş. Gece versiyonunda ise sokak lambaları ıslak asfaltta yansıyor. Modern şehir hayatının ritmi bu seride.
7. Théâtre Français Meydanı, Yağmur Etkisi (1898)
Nerede: Minneapolis Institute of Art ve benzer versiyonlar
Yağmurlu bir günde Paris meydanı; şemsiyeler, atlı arabalar ve ıslak kaldırımlar.
Bu eserde neye bakmalı? Yukarıdan bakışa. Pissarro bu resimleri pencereden, yani şehrin üstünden yapıyor. Yaya hizasından değil kuş bakışı görülen kalabalık, modern şehri bir organizma gibi gösteriyor.
8. Rouen Limanı serisi (1896)
Nerede: Musée d’Orsay ve çeşitli müzeler
Rouen’deki köprü, vapurlar, fabrika bacaları ve duman.
Bu eserde neye bakmalı? Dumana. Pissarro sanayi manzarasından kaçmıyor; bacaların dumanı, sabah sisiyle aynı özenle resmediliyor. İzlenimciliğin kırdan çıkıp şehre ve sanayiye açıldığı an.
9. Kendi Portresi (1873)
Nerede: Musée d’Orsay, Paris
Uzun sakalı ve kasketiyle, kırk üç yaşındaki Pissarro’nun otoportresi. Arkasında kendi manzara resimleri asılı.
Bu eserde neye bakmalı? Bakışa. Sakin, biraz yorgun ama kararlı. Sanatçının kendini bir peygamber ya da kahraman olarak değil, çalışan bir adam olarak göstermesi de kişiliğine uygun.
10. Sisli Sabah, Éragny (1890’lar)
Nerede: Çeşitli müzeler
Éragny’deki evinin çevresindeki tarlaların sisli sabah görünümü. Hayatının son yirmi yılında en sık döndüğü manzara.
Bu eserde neye bakmalı? Renklerin soluklaşmasına. Sis her şeyi griye ve pembeye çeviriyor; ağaçlar ve figürler siluete dönüşüyor. Pissarro’nun bütün kariyeri boyunca aradığı şey burada: gösterişsiz bir anın içindeki güzellik.
Pissarro’nun eserlerini nerede görebilirsiniz?
Musée d’Orsay, en kapsamlı Pissarro koleksiyonuna sahip. Paris’teki Musée Marmottan Monet ve Pontoise’daki Musée Camille Pissarro da önemli adresler; Pontoise, ressamın yıllarca yaşadığı ve çalıştığı yer.
ABD’de The Met, Washington’daki National Gallery of Art ve Phillips Collection, Londra’da National Gallery ve Courtauld Gallery güçlü koleksiyonlara sahip.
Camille Pissarro hakkında merak edilenler
Pissarro neden “İzlenimcilerin babası” diye anılıyor?
Gruptaki en yaşlı üyeydi ve sekiz İzlenimci serginin hepsine katılan tek sanatçıydı. Tartışmalarda uzlaştırıcı rol oynadı, genç ressamlara yol gösterdi. Cezanne ve Gauguin gibi isimlerin gelişiminde doğrudan payı var.
Savaşta kaç resmi kayboldu?
1870–71’de Louveciennes’deki evi Prusya askerleri tarafından kullanıldı. Pissarro döndüğünde yirmi yıllık çalışmasının büyük bölümünü kaybetmişti; yüzlerce tablonun yok olduğu aktarılıyor. Kesin sayı bilinmiyor, ama kaybın erken dönem eserlerinin çoğunu kapsadığı kabul ediliyor.
Pissarro noktacı mıydı?
Bir dönem öyleydi. 1885–1890 arasında Seurat ve Signac‘ın geliştirdiği noktacı tekniği benimsedi ve bu üslupla önemli eserler verdi. Ancak yöntemin yavaşlığından ve kendiliğindenliği engellemesinden rahatsız olup kendi serbest fırça darbelerine geri döndü.
Pissarro’nun ailesi de ressam mı?
Evet, beş oğlundan dördü sanatla uğraştı. En tanınanı, İngiltere’ye yerleşen ve orada hem ressam hem de kitap sanatçısı olarak çalışan Lucien Pissarro. Aile, birkaç kuşak boyunca ressam yetiştirdi.
Kısaca Camille Pissarro
| Doğum | 10 Temmuz 1830, Saint Thomas (o dönem Danimarka’ya bağlı) |
| Ölüm | 13 Kasım 1903, Paris |
| Akım | Empresyonizm; bir dönem Neo-Empresyonizm (noktacılık) |
| Özelliği | Sekiz İzlenimci serginin hepsine katılan tek sanatçı |
| Etkilediği ressamlar | Cezanne, Gauguin, Van Gogh |
| Başlıca konuları | Kırsal hayat, tarlalar, pazar yerleri, Paris bulvarları |
| En ünlü eserleri | Kırmızı Çatılar (1877), Montmartre Bulvarı serisi (1897) |
| Diğer önemli eserleri | Pontoise’da Hermitage Tepesi, Éragny’de Elma Toplama, Rouen Limanı serisi |
| En büyük koleksiyon | Musée d’Orsay, Paris |
Pissarro’nun resimleri gösterişli değil; ne Monet’nin nilüferleri kadar çarpıcı ne de Van Gogh’un gökyüzü kadar çalkantılı. Ama İzlenimciliği ayakta tutan sabır onda. Elli beş yaşında üslubunu baştan değiştirmeyi denemesi, sonra bundan vazgeçecek dürüstlüğü göstermesi bence hikayesinin en güzel yanı.
Pissarro’nun öğrencileri Paul Cezanne ve Paul Gauguin, yol arkadaşları Claude Monet ve Pierre-Auguste Renoir yazılarıma, diğer ressamlar için Ressamlar sayfasına, sanat akımları için Sanat Tarihi Dönemleri sayfasına bakabilirsiniz. Empresyonist ressamları ne kadar tanıdığınızı merak ediyorsanız Empresyonist ve Realist ressamlar testim sizi bekliyor.
