National Gallery’de Görülmesi Gereken 10 Eser
Londra’nın tam kalbinde, Trafalgar Square’e bakan National Gallery, Avrupa resim tarihini birkaç saat içinde yüzyıllar boyunca takip edebileceğiniz müzelerden biri.
Van Eyck‘tan Botticelli‘ye, Leonardo da Vinci‘den Caravaggio‘ya, Velázquez‘den Vermeer‘e, Turner‘dan Monet ve Van Gogh‘a uzanan koleksiyon özellikle 13. yüzyıldan 20. yüzyılın başına kadar Batı Avrupa resmine odaklanıyor.
Üstelik National Gallery’nin kalıcı koleksiyonunu görmek ücretsiz. Müze koleksiyonunda bugün 2.600’den fazla eser bulunuyor.
Londra’da yalnızca tek bir sanat müzesine zamanınız varsa, National Gallery güçlü adaylardan biri.
National Gallery’nin kısa hikâyesi
National Gallery’nin hikâyesi Louvre ya da Prado gibi kraliyet koleksiyonlarıyla başlamıyor.
1824 yılında İngiliz Parlamentosu, banker ve koleksiyoner John Julius Angerstein’ın 38 tablosunu satın aldı. Bu küçük koleksiyon yeni kurulacak ulusal galerinin çekirdeğini oluşturdu. İlk eserler Angerstein’ın Pall Mall’daki evinde sergilendi.
Koleksiyon büyüyünce daha büyük bir binaya ihtiyaç duyuldu ve William Wilkins tarafından tasarlanan Trafalgar Square’deki bina 1838 yılında açıldı.
Kuruluştaki önemli fikirlerden biri de koleksiyonun halka ait olmasıydı. Bugün de kalıcı koleksiyon ücretsiz olarak ziyaret edilebiliyor.
National Gallery’de mutlaka görülmesi gereken 10 eser
1. Jan van Eyck — Arnolfini Portresi
The Arnolfini Portrait, 1434
National Gallery’nin en ünlü ve en gizemli eserlerinden biri. Zengin giyimli bir erkek ve kadın küçük bir odada duruyor. Uzun yıllar bunun Giovanni Arnolfini ile eşinin evlilik törenini gösterdiği düşünüldü. Ancak resmin tam olarak neyi temsil ettiği hâlâ tartışılıyor.
Asıl büyü ise ayrıntılarda: avize, portakallar, küçük köpek, yatağın kırmızı kumaşı, pencere ve arka duvardaki küçücük dışbükey ayna. Van Eyck neredeyse her nesneye ayrı bir anlam yüklemiş gibi.
Bu eserde neye bakmalı? Doğrudan arkadaki aynaya yaklaşın. Aynanın içinde çiftin arkasında duran iki küçük figürü görebilirsiniz; üstünde ise ressamın imzası bulunur. Van Eyck’in yağlıboyayla ışığı, kumaşı, camı ve metalleri ne kadar inanılmaz bir ayrıntıyla resmettiğine de dikkat edin.
Müzenin çevrim içi ziyaretçiler arasında yaptığı sıralamada Arnolfini Portresi en çok ilgi gören eser olmuştu. Bu aynanın hikâyesini Gotik ve Erken Rönesans testimizde de sormuştum.
2. Hans Holbein — Elçiler
The Ambassadors, 1533
İlk bakışta iki son derece zengin ve eğitimli adamın portresi. Aralarında küreler, kitaplar, bilimsel aletler ve müzik aletleri bulunuyor. Bütün bu objeler 16. yüzyıl Avrupası’nın bilimini, kültürünü ve entelektüel dünyasını temsil ediyor. Fakat resmin önünde garip, uzun bir şekil var.
Bu eserde neye bakmalı? Tabloya tam karşıdan bakmak yerine sağ tarafından eğik bir açıyla bakın. O anlamsız görünen şekil bir anda kafatasına dönüşür. Bu teknik anamorfik perspektif olarak bilinir.
Holbein bir tarafta bilgi, zenginlik ve dünyevi başarıyı gösterirken diğer tarafta tek bir kafatasıyla bütün bunların geçici olduğunu hatırlatıyor.
3. Vincent van Gogh — Ayçiçekleri
Sunflowers, 1888
Van Gogh’un Ayçiçekleri, bugün yalnızca National Gallery’nin değil, sanat tarihinin en tanınmış resimlerinden biri. Van Gogh bu seriyi Fransa’nın Arles kentinde yaşarken yaptı. Amacı, yakın arkadaşı Paul Gauguin’in kalacağı odayı bu tablolarla süslemekti. Onun için sarı yalnızca bir renk değildi; ışığın, sıcaklığın ve Güney Fransa’nın simgelerinden biriydi.
Bu eserde neye bakmalı? Çiçeklerin hepsinin aynı durumda olmadığını fark edin. Bazıları yeni açılmış, bazıları tamamen açılmış, bazıları ise solmaya başlamış. Bu nedenle tabloya yalnızca bir çiçek natürmortu olarak değil, yaşamın farklı aşamalarının aynı vazoda buluşması olarak da bakabilirsiniz.
Ayrıca boyaya yaklaşın. Van Gogh bazı bölgelerde boyayı oldukça kalın kullanıyor; impasto denen bu teknik yüzeyin neredeyse üç boyutlu görünmesini sağlıyor. Buradaki tablo, bugün dünyadaki müzelerde sergilenen beş Ayçiçekleri versiyonundan biri.
4. J. M. W. Turner — Savaşan Temeraire
The Fighting Temeraire, 1839
Turner burada İngiliz savaş gemisi HMS Temeraire’in son yolculuğunu resmediyor. Temeraire, 1805 Trafalgar Savaşı’nda önemli rol oynamıştı. Ancak resimde görkemli savaş gemisini küçük, buharlı bir römorkörün çektiğini görüyoruz. Gemi artık parçalanmaya götürülüyor.
Bu eserde neye bakmalı? Eski yelkenli gemi ile küçük, koyu renkli buharlı römorkörü karşılaştırın. Turner burada yalnızca bir geminin son yolculuğunu anlatmıyor; bir çağ kapanırken yeni bir çağ başlıyor. Yelken devri geride kalıyor, buhar ve sanayi çağı geliyor.
Sağ taraftaki olağanüstü gün batımı da tabloya neredeyse bir veda duygusu veriyor. Turner bu tabloyu hayatı boyunca satmayı reddetti ve vasiyetiyle ulusa bıraktı.
5. Leonardo da Vinci — Kayalıklar Bakiresi
The Virgin of the Rocks, yaklaşık 1491/92–1508
Leonardo’nun Londra’da görebileceğiniz en önemli eserlerinden biri. Meryem, çocuk İsa, küçük Vaftizci Yahya ve bir meleği kayalık, gizemli bir manzaranın içinde görüyoruz. Figürlerin birbirleriyle bakışları ve elleri üzerinden kurdukları bağlantı kompozisyonun merkezini oluşturuyor.
Bu eserde neye bakmalı? Figürlerin çevresindeki sert çizgilerin neredeyse yok olduğunu fark edin. Leonardo’nun ünlü sfumato tekniği sayesinde yüzler, eller ve manzara birbirine yumuşak geçişlerle bağlanıyor. Ayrıca elleri takip edin; Leonardo karakterleri yalnızca bakışlarla değil, jestlerle de birbirine bağlıyor.
6. Sandro Botticelli — Venüs ve Mars
Venus and Mars, yaklaşık 1485
Aşk tanrıçası Venüs uyanık, savaş tanrısı Mars ise derin bir uykuda. Mars’ın çevresinde küçük satirler onun silahlarıyla oynuyor; bir tanesi miğferini takmış, diğerleri mızrağını taşıyor. Savaş tanrısı tamamen savunmasız.
Bu eserde neye bakmalı? Resmin temel fikrine bakın: aşk, savaşı yenmiş olabilir mi? Botticelli mitolojik bir sahne üzerinden aşkın şiddet üzerindeki zaferini anlatıyor. Mars’ın uyuyan haliyle Venüs’ün sakin ve kontrollü bakışı arasındaki karşıtlık tabloyu hem zarif hem de hafif mizahi hale getiriyor.
7. Diego Velázquez — Aynadaki Venüs
The Rokeby Venus, yaklaşık 1647–1651
Çıplak Venüs sırtı bize dönük şekilde uzanıyor. Oğlu Cupid ise önünde bir ayna tutuyor. Fakat aynaya dikkatli bakarsanız bir gariplik fark edersiniz: Venüs’ün yansıması oldukça belirsiz.
Bu eserde neye bakmalı? Aynadaki yüz ile gerçek figür arasındaki ilişkiye bakın. Velázquez burada aynayı fiziksel gerçekliği göstermekten çok, bizi resmin içine çeken bir araç olarak kullanıyor. Ayrıca gri, pembe ve ten renkleri arasındaki son derece yumuşak geçişlere dikkat edin.
8. Caravaggio — Emmaus’ta Akşam Yemeği
The Supper at Emmaus, 1601
Caravaggio’nun resimleri genellikle sessiz durmaz. Burada İsa’nın dirilişinden sonra iki öğrencisinin onu tanıdığı anı görüyoruz. Şaşkınlık o kadar ani ki figürlerden biri kollarını iki yana açıyor, diğeri sandalyesinden kalkmak üzere.
Bu eserde neye bakmalı? Ön plandaki meyve sepetine bakın; masanın kenarından neredeyse dışarı düşecek gibi duruyor. Caravaggio perspektifi kullanarak tablo ile bizim bulunduğumuz alan arasındaki sınırı kırıyor. Figürlerin elleri de sanki resmin dışına, bizim mekânımıza doğru uzanıyor.
Işık ve karanlık arasındaki dramatik karşıtlık ise Barok tiyatronun temel araçlarından biri.
9. Johannes Vermeer — Virginal Başında Genç Kadın
A Young Woman Standing at a Virginal, yaklaşık 1670–1672
Vermeer yine küçük, sessiz bir oda yaratıyor. Genç bir kadın müzik aletinin başında durmuş ve doğrudan bize bakıyor. Arkasındaki duvarda aşk tanrısı Cupid’in resmi bulunuyor.
Bu eserde neye bakmalı? Odadaki boş sandalyeye ve Cupid resmine bakın. Müzeye göre bu ayrıntılar genç kadının bir sevgiliyi beklediğine dair işaretler olabilir. Vermeer’in resimlerinde sık olduğu gibi, büyük bir olay yok; hikâye küçük ipuçlarından kuruluyor.
10. Claude Monet — Nilüfer Göleti
The Water-Lily Pond, 1899
Monet hayatının ilerleyen dönemlerinde Giverny’deki evinin bahçesini adeta kendi resimleri için tasarladı. Japon köprüsü, su bahçesi ve nilüferler yıllar boyunca tekrar tekrar resmettiği konular oldu. Bu tabloda artık hikâye, insan ya da mimari ön planda değil; asıl konu ışık ve renk.
Bu eserde neye bakmalı? Biraz yakından bakın: su, yapraklar ve yansımalar belirgin çizgiler halinde değil, küçük renk lekeleri halinde görülüyor. Sonra birkaç adım geri çekilin. Biraz önce dağınık görünen fırça darbelerinin nasıl bir bahçeye dönüştüğünü fark edeceksiniz. Empresyonizmi anlamanın en güzel yollarından biri tam olarak bu mesafe oyunudur.
Sadece en ünlü 10 eserle yetinmeyin
National Gallery’nin en güzel özelliklerinden biri, koleksiyonunun sanat tarihi için neredeyse küçük bir zaman çizelgesi oluşturması. Vaktiniz varsa ayrıca şu sanatçıların eserlerine de bakın: Raphael, Titian, Piero della Francesca, Rembrandt, Rubens, Constable, Ingres, Degas, Renoir ve Cézanne.
Koleksiyon Orta Çağ sonlarından Rönesans’a, Barok’tan Rokoko’ya, Romantizm ve Empresyonizm’e kadar Batı Avrupa resminin başlıca dönemlerini kapsıyor.
National Gallery’yi nasıl gezmek gerekir?
Müzeye ilk kez gidiyorsanız eserleri rastgele dolaşmak yerine kronolojik ilerlemek çok daha anlamlı olabilir. Böylece birkaç saat içinde resimdeki değişimi gözünüzle görebilirsiniz:
Van Eyck → Botticelli → Leonardo → Holbein → Caravaggio → Velázquez → Vermeer → Turner → Monet → Van Gogh
Perspektif değişiyor. Işık değişiyor. İnsan bedeninin resmedilişi değişiyor. Konular değişiyor. Ve sonunda Van Gogh’a geldiğinizde 15. yüzyıldaki Van Eyck dünyasından ne kadar uzaklaştığımızı çok daha net hissediyorsunuz. Bu nedenle National Gallery, sanat tarihini öğrenmek isteyen biri için özellikle güzel bir müze.
Yalnızca 1 saatiniz varsa
Şunlara öncelik verin: Van Eyck’in Arnolfini Portresi, Holbein’ın Elçiler’i, Leonardo’nun Kayalıklar Bakiresi, Turner’ın Savaşan Temeraire’i ve Van Gogh’un Ayçiçekleri. Böylece Rönesans’ın öncesinden 19. yüzyıla kadar oldukça etkileyici bir mini sanat tarihi turu yapabilirsiniz.
2–3 saatiniz varsa
Bu yazıdaki 10 eserin tamamını görün. Aralarda yalnızca ünlü isimlerin peşinden koşmak yerine hoşunuza giden salonlarda biraz oyalanın. National Gallery’nin en güzel sürprizleri bazen daha önce adını hiç duymadığınız bir ressamın karşısında çıkabiliyor.
Yarım gününüz varsa
Bence ideal seçeneklerden biri. Koleksiyonu dönemlere göre gezebilir, Rönesans ve 17. yüzyıl galerilerine daha fazla zaman ayırabilir, ardından Turner, Monet ve Van Gogh ile 19. yüzyıla geçebilirsiniz.
National Gallery ziyaret bilgileri
- Adres: Trafalgar Square, London WC2N 5DN
- Giriş: Kalıcı koleksiyon ücretsizdir. Bazı geçici sergiler ücretli olabilir.
- Açılış saatleri: Her gün 10.00–18.00, cuma günleri 21.00’e kadar açık. 24–26 Aralık ve 1 Ocak tarihlerinde kapalı.
- Ne kadar zaman ayırmalı: İlk ziyaret için 2–3 saat iyi bir başlangıç; ayrıntılı gezmek isteyenler için yarım gün.
Saatler ve sergiler değişebileceği için gitmeden önce müzenin kendi sitesindeki güncel bilgileri kontrol etmek iyi olur.
Kısaca National Gallery
- Şehir: Londra
- Kuruluş: 1824
- Bugünkü binanın açılışı: 1838
- Mimar: William Wilkins
- Koleksiyon: 13. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına Batı Avrupa resmi
- Öne çıkan sanatçılar: Van Eyck, Leonardo da Vinci, Botticelli, Holbein, Caravaggio, Velázquez, Vermeer, Turner, Monet, Van Gogh
- En ünlü eserlerden bazıları: Arnolfini Portresi, Elçiler, Ayçiçekleri, Savaşan Temeraire
- Giriş: Kalıcı koleksiyon ücretsiz
National Gallery’nin en güzel yanı, dünyaca ünlü tabloları aynı binada toplamasından biraz daha fazlası. Burada salonlar arasında yürürken resmin yaklaşık altı yüz yılda nasıl değiştiğini görebiliyorsunuz.
Van Eyck’in küçücük aynasından Holbein’ın gizli kafatasına, Leonardo’nun yumuşak gölgelerinden Caravaggio’nun karanlığına, Turner’ın gün batımından Van Gogh’un sarılarına kadar aynı hikâyenin farklı bölümlerinden geçiyorsunuz.
Bu yüzden National Gallery’yi yalnızca ünlü tabloların olduğu bir müze olarak değil, Batı resim tarihinin içinde yürüyebileceğiniz büyük bir zaman çizelgesi olarak düşünmek daha doğru.
