Empresyonist ve Realist ressamları ne kadar tanıyorsunuz?

Bu testte realizmden empresyonizme uzanan yedi eser var. Aralarında yalnızca birkaç on yıl vardır ama resmin ne işe yaradığına dair fikir bu sürede kökten değişir. Her görselin altında bir soru, sorunun altında da kapalı duran bir cevap kutusu bulacaksınız. Önce kendiniz düşünün, sonra tıklayıp açın.

Bilemediğiniz sorular için üzülmeyin — cevapların içine eserlerle ilgili birer küçük hikâye de sakladım.

1. Soru

Gustave Courbet — Taş Kıranlar

Bu tabloyu bugün yalnızca siyah beyaz fotoğraflardan tanıyoruz. Neden?

Cevabı gör

Eser 1945’te Dresden bombardımanında yok oldu.

Savaşta güvenli sanılan bir yere taşınırken içinde bulunduğu nakliye aracı vuruldu. Geriye yalnızca fotoğraflar kaldı. Kaybettiğimiz şey sıradan bir tablo değildi: Courbet burada yol kenarında taş kıran bir yaşlı adamla bir çocuğu, o güne kadar yalnızca krallara ve azizlere ayrılmış bir ölçekte resmetmişti. Yüzlerini göstermemesi de kasıtlıdır — bunlar belirli kişiler değil, bir sınıftır. Courbet melek çizmesi istendiğinde verdiği cevapla ünlüdür: bir melek gösterin, resmedeyim.

2. Soru

Jean-François Millet — Başak Toplayanlar

Eğilmiş üç kadını gösteren bu sakin tablo, sergilendiğinde büyük tepki topladı. Neyi rahatsız etmişti?

Cevabı gör

Yoksulluğu gizlemeden göstermesi.

Başak toplamak, hasat bittikten sonra tarlada kalan taneleri almaktı — köyün en yoksullarına tanınan bir haktı. Millet bu kadınları küçük bir tür sahnesi olarak değil, anıtsal bir boyutta resmetti. Arka plana bakın: uzakta dolu arabalar, kabarık yığınlar, bir gözcü. Bolluk oradadır, bu üç kadın ona dahil değildir. Dönemin eleştirmenleri tabloyu bir tehdit olarak okudu; devrimden yeni çıkmış bir ülkede tarlada eğilen yoksulları büyütmek masum bir tercih sayılmadı.

3. Soru

Honoré Daumier — Üçüncü Mevki Vagonu

Bu ressam asıl mesleği yüzünden altı ay hapis yattı. Ne yapmıştı?

Cevabı gör

Kralın karikatürünü çizmişti.

Daumier, Kral Louis-Philippe’i halkın vergisini yutan obur bir dev olarak resmetti ve bunun bedelini hapisle ödedi. Hayatı boyunca binlerce taşbaskı karikatür üretti; yağlıboyaları ise sağlığında neredeyse hiç görülmedi. Bu vagon sahnesi onun en sessiz işlerinden biridir: kimse konuşmaz, kimse poz vermez, herkes yalnızca yolculuğun bitmesini bekler. Modern şehir hayatının yorgunluğunu resme sokan ilk sanatçılardandır.

4. Soru

Édouard Manet — Kırda Öğle Yemeği

Bu eser 1863’te resmi sergiden reddedildi ve bu ret sanat tarihini değiştirdi. Nasıl?

Cevabı gör

Reddedilenler Sergisi’nin açılmasına yol açtı.

O yıl jüri o kadar çok eseri geri çevirdi ki çıkan gürültü üzerine imparator, reddedilenlerin ayrı bir salonda sergilenmesine izin verdi. Ziyaretçiler oraya gülmeye gitti, ama genç ressamlar akademinin dışında da bir yol olduğunu gördü. Empresyonistlerin on yıl sonra kendi sergilerini düzenleme fikri buradan doğdu. Tabloyu skandal yapan şey çıplaklık değildi — çıplak figür resimde alışıldıktı. Rahatsız eden, kadının mitolojik bir tanrıça değil çağdaş bir kadın olması ve doğrudan izleyicinin gözüne bakmasıydı.

5. Soru

Claude Monet — Rouen Katedrali serisinden biri

Ressam aynı katedral cephesini otuzdan fazla kez resmetti. Çalışırken tuvalleri nasıl kullanıyordu?

Cevabı gör

Aynı anda birden çok tuval açık duruyordu; ışık değiştikçe diğerine geçiyordu.

Monet’nin konusu katedral değildi. Konu, taşın üstündeki ışıktı — sabahın maviliği, öğlenin beyazı, akşamüstünün turuncusu. Bunu yakalamak için karşı binada bir oda kiraladı ve saat başı tuval değiştirdi. Bir mektubunda her günün yeni bir şey getirdiğinden, dünkü ışığın bir daha geri gelmediğinden yakınır. Empresyonizmin özü tam olarak budur: kalıcı olan nesne değil, geçici olan andır. Akımın adı da bir alaydan doğmuştur; bir eleştirmen Monet’nin bir tablosunun adını kullanarak bu resimleri “izlenimden ibaret” diye küçümsemiştir.

6. Soru

Edgar Degas — dansçılardan biri

Bu ressam “empresyonist” denmesinden hoşlanmazdı. Kendini nasıl tanımlıyordu?

Cevabı gör

Realist olarak.

Degas empresyonist sergilere katıldı ama yöntemleri tersti: açık havada çalışmayı sevmez, atölyede, bellekten ve eskizden resmederdi. İlham diye bir şeye de inanmazdı; ona göre iş, çalışmak ve tekrar etmekti. Dansçılara asla gösteri anında bakmaz; provaya, esnemeye, ayakkabı bağlamaya, bitkin oturuşa bakar. Sahnenin arkasındaki emeği görünür kılan odur. İleri yaşlarında gözleri zayıfladıkça pastele, sonra heykele yöneldi — çünkü artık dokunarak çalışabiliyordu.

7. Soru

Berthe Morisot — Beşik

Bu ressamın konuları neden hep ev içi, bahçe ve çocuktur?

Cevabı gör

Çünkü dönemin bir kadını erkek arkadaşlarının resmettiği yerlere giremiyordu.

Monet ve Renoir kafeleri, bulvarları, gece eğlencelerini resmederken Morisot’nun bu mekânlara yalnız gitmesi mümkün değildi. O da elinin altındakini aldı ve empresyonizmi eve soktu. Sekiz empresyonist serginin yedisine katıldı — Monet’den bile fazla. Manet’nin kardeşiyle evlenmişti ve Manet’nin resmini de derinden etkiledi; açık renk paletine geçmesinde onun payı vardır. Uzun yıllar “empresyonistlerin arasındaki kadın” diye anıldı, asıl değeri ancak son otuz yılda konuşulmaya başlandı.

Kaç tanesini bildiniz?

Bilemediğiniz eserler varsa hiç önemli değil — bu sitenin var olma sebebi tam olarak bu. İki akımı da baştan okumak isterseniz:

Sanat Tarihi Dönemleri →

Similar Posts

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir