Auguste Rodin: Heykele Hareket ve Duygu Kazandıran Sanatçı
“Hiçbir şey icat etmiyorum; yeniden keşfediyorum.” — Auguste Rodin’e atfedilen söz
Auguste Rodin, modern heykelin kurucusu sayılan sanatçı. Pürüzsüz, kusursuz ve donuk akademik heykelin yerine; yüzeyi dalgalı, ışığı yakalayan, duygu ve hareket taşıyan bedenler koydu.
Düşünen Adam ve Öpücük bugün dünyanın en tanınan heykelleri arasında. Yaşarken eserleri defalarca tartışma yarattı, hatta bazıları reddedildi. Bu yazıda önce Rodin’in hayatını, sonra en önemli eserlerini ve onlara bakarken nelere dikkat etmek gerektiğini anlatıyorum.
Auguste Rodin kimdir?
Üç kez reddedilen öğrenci
Auguste Rodin, 12 Kasım 1840’ta Paris’te mütevazı bir memur ailesinde doğdu. Paris Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’na üç kez başvurdu ve üçünde de reddedildi. Bunun üzerine dekoratif heykel atölyelerinde çalışarak, yani zanaatın içinden öğrendi.
1862’de kız kardeşi Maria’nın ölümü onu derinden sarstı; bir süre dinsel bir topluluğa katıldı, ama topluluğun başındaki rahip yeteneğini fark edip onu sanata geri yönlendirdi.
İtalya ve Tunç Çağı
1875’te İtalya’ya gitti ve Michelangelo’nun eserlerini gördü; bu yolculuğun kendisini akademik kalıplardan kurtardığını söyledi. 1877’de sergilediği Tunç Çağı, o kadar gerçekçi bulundu ki heykeli canlı modelden kalıp alarak yaptığı iddia edildi. Rodin bu suçlamayı çürütmek için uzun bir mücadele verdi; ironik biçimde skandal, onu tanınır kıldı.
Cehennem Kapıları
1880’de devlet, yeni açılacak bir müze için ona büyük bir kapı siparişi verdi. Rodin, Dante’nin İlahi Komedya’sından yola çıkan Cehennem Kapıları üzerinde otuz yedi yıl, yani ölümüne kadar çalıştı ve bitiremedi. Düşünen Adam, Öpücük ve Üç Gölge gibi ünlü eserler bu kapı için tasarlanmış figürlerden doğdu.
Camille Claudel
1883’te öğrencisi ve asistanı olarak atölyesine giren Camille Claudel ile uzun ve fırtınalı bir ilişki yaşadı. Claudel güçlü bir heykeltıraştı; ancak ilişkinin sonu, ailesiyle yaşadığı sorunlar ve dönemin kadın sanatçılara bakışı onu ağır bir yalnızlığa sürükledi. Hayatının son otuz yılını bir akıl hastanesinde geçirdi.
Son yılları
Yüzyılın başında Avrupa’nın en tanınan heykeltıraşı oldu; 1900’deki Paris Dünya Fuarı’nda kendi pavyonunu açtı. Ömrünü paylaştığı Rose Beuret ile ancak 1917’de, ölümünden birkaç ay önce evlendi. 17 Kasım 1917’de, 77 yaşında öldü. Bütün eserlerini ve koleksiyonunu Fransız devletine bağışladı; Paris’teki Musée Rodin bu bağışla kuruldu.
Rodin’in sanat anlayışı
Yüzey ve ışık
Rodin’in heykellerinde yüzey asla pürüzsüz değildir; parmak izleri, çentikler ve dalgalanmalar kalır. Bu dokular ışığı kırar, böylece heykel bakış açısına göre değişir, neredeyse titrer. Akademik heykelin cilalı mükemmelliğine karşı bilinçli bir tavır.
Parça da bir eserdir
Rodin, kolsuz bir gövdeyi ya da tek bir eli bağımsız bir eser olarak sergiledi. Antik heykellerin kırık halinden öğrendiği bu yaklaşım, tamamlanmamışlığı bir kusur olmaktan çıkardı. Modern heykelin en önemli fikirlerinden biri buradan doğdu.
Auguste Rodin’in en önemli 10 eseri
1. Kırık Burunlu Adam (1864)
Nerede: Musée Rodin, Paris ve çeşitli dökümler
Mahallesinde yaşayan yaşlı bir adamın başı. Salon tarafından reddedildi; Rodin’in bilinen ilk önemli eseri.
Bu eserde neye bakmalı? Yüzeydeki düzensizliğe. Kırışıklar, çukurlar ve kırık burun olduğu gibi bırakılmış. Rodin burada güzelliği değil, bir yüzün yaşadıklarını gösteriyor.
2. Tunç Çağı (1877)
Nerede: Musée Rodin, Paris ve çeşitli dökümler
Uyanmakta olan çıplak bir genç erkek figürü. Sergilendiğinde canlı modelden kalıp alındığı iddia edildi.
Bu eserde neye bakmalı? Kolun duruşuna. Başlangıçta elinde bir mızrak vardı; Rodin onu kaldırınca hareket belirsizleşti ve figür bir uyanışa dönüştü. Skandal, sonunda Rodin’in ününü kurdu.
3. Cehennem Kapıları (1880–1917)
Nerede: Musée Rodin (Paris) ve çeşitli dökümler
Dante’nin İlahi Komedya’sından yola çıkan, iki yüze yakın figür içeren dev bronz kapı. Rodin otuz yedi yıl çalıştı, tamamlayamadı.
Bu eserde neye bakmalı? Kapının üst kısmına. Ortada oturan figür Düşünen Adam; aşağıda birbirine dolanmış bedenler. Rodin’in ünlü eserlerinin çoğu bu kapıdan çıkıp bağımsız heykellere dönüştü. Ölümüne kadar üzerinde çalışması, kapının kendisini bir tür ömür projesi yapıyor.
4. Düşünen Adam (1880–1904)
Nerede: Musée Rodin, Paris ve dünyada yirmiden fazla döküm
Elini çenesine dayamış, öne eğilmiş çıplak erkek figürü. Dünyanın en tanınan heykellerinden biri.
Bu eserde neye bakmalı? Bedenin gerginliğine. Düşünürken bile kaslar çalışıyor; ayak parmakları yere basıyor, sırt kasılmış. Rodin için düşünmek zihinsel değil, bedensel bir eylem. Başlangıçta Cehennem Kapıları’nın tepesinde, Dante’yi temsil ediyordu.
5. Öpücük (1882)
Nerede: Musée Rodin (Paris), Tate (Londra) ve çeşitli dökümler
Sarılmış ve öpüşen bir çift. Cehennem Kapıları için tasarlandı, sonra kapıdan çıkarıldı.
Bu eserde neye bakmalı? Dudakların değmemesine. Yakından bakınca öpücüğün henüz gerçekleşmediğini görüyorsunuz; an, hemen öncesinde donmuş. Ayrıca mermerin alt kısmı kaba bırakılmış; figürler taştan çıkıyor gibi.
6. Calais Burjuvaları (1884–1889)
Nerede: Calais, Musée Rodin ve dünyada çeşitli dökümler
Yüz Yıl Savaşları sırasında, kentlerini kurtarmak için kendilerini düşmana teslim eden altı kişinin anıtı.
Bu eserde neye bakmalı? Yüzlerdeki farklı duygulara. Kimi kararlı, kimi korku içinde, kimi çökmüş. Rodin, kahramanları yüceltmek yerine korkuyu ve tereddüdü gösterdi. Ayrıca anıtın kaidesiz, yerle aynı hizada durmasını istedi; kent yönetimi buna uzun süre karşı çıktı.
7. Balzac Anıtı (1891–1898)
Nerede: Musée Rodin (Paris), Boulevard Raspail ve çeşitli dökümler
Yazar Honoré de Balzac’ın, sabahlığına sarınmış halde ayakta duran anıtı. Sipariş veren yazarlar derneği eseri reddetti.
Bu eserde neye bakmalı? Biçimin kabalığına. Beden neredeyse bir kütle; yalnızca baş belirgin. Rodin portre benzerliği değil, yazarın varlığını ve gücünü aradı. Eser ancak ölümünden yirmi yıl sonra dökülüp meydana kondu. Bugün modern heykelin başlangıç noktalarından biri sayılıyor.
8. Katedral (1908)
Nerede: Musée Rodin, Paris
Birbirine değmeden, bir kubbe oluşturacak biçimde yaklaşan iki sağ el.
Bu eserde neye bakmalı? Ellerin arasındaki boşluğa. Asıl konu eller değil, aralarındaki mekan. Rodin ellere ömrü boyunca ayrı bir ilgi duydu ve onları bağımsız eserler olarak sergiledi.
9. Yürüyen Adam (1907)
Nerede: Musée Rodin, Paris ve çeşitli dökümler
Başı ve kolları olmayan, adım atan bir gövde. Rodin bunu eksik değil, tamamlanmış bir eser olarak sergiledi.
Bu eserde neye bakmalı? Eksikliğin gücüne. Baş olmadığı için ifade yok; kalan tek şey hareketin kendisi. Parçanın bağımsız bir eser olabileceği fikri, 20. yüzyıl heykelini doğrudan etkiledi.
10. Camille Claudel portreleri ve büstler (1880’ler)
Nerede: Musée Rodin, Paris ve çeşitli koleksiyonlar
Rodin’in, öğrencisi ve hayat arkadaşı Camille Claudel’i konu alan çalışmaları. Claudel de aynı yıllarda onun portrelerini yaptı.
Bu eserde neye bakmalı? İki sanatçının karşılıklı bakışına. Claudel’in Rodin’i, Rodin’in Claudel’i nasıl gösterdiğini yan yana düşünmek öğretici. Claudel’in kendi eserleri uzun süre Rodin’in gölgesinde kaldı; bugün ayrı bir müzesi ve bağımsız bir yeri var.
Rodin’in eserlerini nerede görebilirsiniz?
Paris’teki Musée Rodin, sanatçının bağışıyla kurulan ve en kapsamlı koleksiyona sahip müze; bahçesinde Düşünen Adam, Cehennem Kapıları ve Calais Burjuvaları açık havada duruyor. Meudon’daki evi ve atölyesi de müzeye bağlı olarak ziyaret edilebiliyor.
Rodin’in eserlerinin sınırlı sayıda özgün bronz dökümü olduğu için aynı heykeli birçok ülkede görebilirsiniz: Philadelphia’daki Rodin Museum, Londra’da Tate, New York’ta The Met, Tokyo, Seul ve Buenos Aires’te dökümler bulunuyor.
Auguste Rodin hakkında merak edilenler
Düşünen Adam kimi temsil ediyor?
Başlangıçta Cehennem Kapıları’nın tepesinde, kendi eserini seyreden Dante’yi temsil ediyordu. Bağımsız bir heykel olarak büyütülüp sergilendiğinde ise belirli bir kişiyi değil, düşünen insanı temsil eder hale geldi. Rodin figürün yalnızca zihniyle değil bütün bedeniyle düşündüğünü söylüyordu.
Neden aynı heykelden birçok kopya var?
Rodin bronz heykellerini kalıplarla çoğalttı; bu, heykel sanatında olağan bir uygulamadır. Sanatçının ölümünden sonra da vasiyeti uyarınca, Musée Rodin tarafından sınırlı sayıda özgün döküm yapılmaya devam etti. Bu yüzden Düşünen Adam’ın dünyada yirmiden fazla özgün dökümü bulunuyor.
Camille Claudel kimdir?
Rodin’in öğrencisi, asistanı ve uzun yıllar hayat arkadaşı olan heykeltıraş. Kendi başına son derece güçlü eserler verdi. İlişkilerinin sonu, ailesiyle yaşadığı sorunlar ve dönemin kadın sanatçılara bakışı onu yalnızlığa sürükledi; hayatının son otuz yılını bir akıl hastanesinde geçirdi. Bugün Fransa’da kendi adını taşıyan bir müzesi var.
Balzac Anıtı neden reddedildi?
Siparişi veren yazarlar derneği, eserde yazarın tanınabilir bir portresini bekliyordu. Rodin ise sabahlığına sarınmış, ayrıntısız bir kütle sundu. Eser “biçimsiz” bulunarak reddedildi ve ancak Rodin’in ölümünden yirmi yıl sonra bronza döküldü. Bugün modern heykelin başlangıç noktalarından biri kabul ediliyor.
Kısaca Auguste Rodin
| Doğum | 12 Kasım 1840, Paris |
| Ölüm | 17 Kasım 1917, Meudon (Fransa) |
| Alanı | Heykel |
| Eğitimi | Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’na üç kez reddedildi; zanaat içinde yetişti |
| Etkilendiği usta | Michelangelo |
| Hayat arkadaşları | Rose Beuret, Camille Claudel |
| En ünlü eserleri | Düşünen Adam, Öpücük, Calais Burjuvaları |
| Bitiremediği eser | Cehennem Kapıları (1880–1917) |
| Müzesi | Musée Rodin, Paris |
Rodin’in heykellerinin çevresinde dolaşmak gerekiyor; her açıdan başka bir şey görüyorsunuz. Düşünen Adam’ın yalnızca kafasıyla değil, ayak parmaklarıyla da düşündüğünü fark edince heykel bambaşka bir şeye dönüşüyor. Musée Rodin’in bahçesi de Paris’te en sevdiğim yerlerden biri; heykelleri açık havada, ağaçların arasında görmek bambaşka.
Rodin’den sonra gelen Alberto Giacometti ve Constantin Brancusi, ondan önceki büyük heykeltıraşlar Michelangelo ile Donatello yazılarıma, diğer sanatçılar için Ressamlar sayfasına bakabilirsiniz. Modern sanat bilginizi sınamak isterseniz Modern Sanat testim sizi bekliyor.
