Galleria Borghese’de Görülmesi Gereken 10 Eser
Galleria Borghese, Roma’nın büyük parkı Villa Borghese’nin içindeki 17. yüzyıl villasında bulunan, küçük ama olağanüstü zengin bir müze. Kardinal Scipione Borghese’nin topladığı koleksiyonda Bernini‘nin en ünlü heykelleri, Caravaggio‘nun altı tablosu, Raffaello‘nun ve Tiziano‘nun başyapıtları bir arada. Müze saatli ve sınırlı girişle gezildiği için kalabalık değil ve eserlere yakından bakmak mümkün. Bu yazıda Galleria Borghese’de mutlaka görmeniz gereken 10 eseri, her birinde neye bakmak gerektiğini ve ziyaret ipuçlarını anlatıyorum.
Galleria Borghese hakkında kısa bilgi
| Yer | Villa Borghese parkı, Roma |
| Koleksiyonun kurucusu | Kardinal Scipione Borghese (1577–1633) |
| Bina | 17. yüzyıl başında yapılan Borghese villası |
| Öne çıkanlar | Bernini’nin heykelleri, Caravaggio, Raffaello, Tiziano, Canova |
| Düzen | Zemin katta heykeller, üst katta resim galerisi |
| Ziyaret | Önceden rezervasyonla, saatli ve sınırlı giriş |
Galleria Borghese’nin kısa tarihi
Scipione Borghese, Papa V. Paulus’un yeğeniydi ve amcasının papalığı sırasında Roma’nın en zengin ve en güçlü adamlarından biri oldu. Sanata tutkuyla bağlıydı ve istediği eserleri elde etmek için her yolu denedi. Ressam Cavaliere d’Arpino’nun koleksiyonuna bir vergi borcu bahanesiyle el koydu ve genç Caravaggio’nun ilk tablolarını böyle aldı. Perugia’daki bir kiliseden Raffaello’nun bir tablosunu gece gizlice kaldırttı.
Scipione’nin en büyük keşfi ise genç Bernini oldu. Kardinal, henüz yirmili yaşlarındaki Bernini’ye villası için bir dizi mitolojik ve dini heykel ısmarladı. Bugün müzenin zemin katındaki bu heykeller, Barok heykelin doğuşunu gösteriyor. Koleksiyon, 1902’de İtalyan devleti tarafından satın alındı ve villa müzeye dönüştürüldü.
Galleria Borghese’de görülmesi gereken 10 eser
1. Apollon ve Daphne (Bernini)
Nerede: Zemin kat
Bernini’nin 1622–1625 yıllarında yaptığı bu heykel, Ovidius’un anlattığı bir efsaneyi gösteriyor: Tanrı Apollon, peri Daphne’ye aşık olup onu kovalıyor. Tam yakalayacağı anda Daphne, babası nehir tanrısından yardım istiyor ve bir defne ağacına dönüşmeye başlıyor. Bernini bu dönüşümün tam ortasındaki anı mermere işledi.
Bu eserde neye bakmalı? Daphne’nin parmak uçlarından çıkan yapraklara, ayaklarının köke dönüşmesine ve bedenini saran kabuğa. Heykelin etrafında yavaşça dönün: Her açıdan dönüşümün başka bir aşaması görünüyor. Mermerin bu kadar ince, neredeyse saydam işlenebilmesi, Bernini’nin ustalığını en iyi gösteren şey.
2. Proserpina’nın Kaçırılışı (Bernini)
Nerede: Zemin kat
Yeraltı tanrısı Pluton, genç Proserpina’yı kaçırıp ölüler diyarına götürüyor. Proserpina çırpınıyor, gözünden bir damla yaş akıyor. Pluton’un ayağının dibinde ise üç başlı bekçi köpeği Kerberos havlıyor. Bernini heykeli 1621–1622 yıllarında, henüz 23 yaşındayken yaptı.
Bu eserde neye bakmalı? Pluton’un eline. Parmakları Proserpina’nın bacağına gömülmüş ve mermer, gerçek bir ten gibi parmakların altında çökmüş görünüyor. Bu ayrıntı, heykel tarihinin en çok konuşulan ayrıntılarından biri. Sert taştan yumuşak bir beden yaratmak, Bernini’nin sanatının özü.
3. Davut (Bernini)
Nerede: Zemin kat
Bernini’nin 1623–1624 yıllarında yaptığı Davut, sapanıyla taşı fırlatmak üzere bedenini germiş bir genç. Michelangelo’nun Floransa’daki Davut‘u savaştan önceki sakin, düşünceli anı gösterir. Bernini’nin Davut’u ise tam hareketin içinde: dudaklarını ısırmış, kaşlarını çatmış, dönmek üzere.
Bu eserde neye bakmalı? Davut’un yüzüne. Anlatılana göre Bernini bu yüz için aynaya bakarak kendi yüzünü model aldı. Heykelin önünde durunca, Davut’un fırlatacağı taşın hedefi olarak kendinizi Golyat’ın yerinde hissediyorsunuz. Heykel, izleyiciyi sahnenin içine alıyor.
4. Aeneas, Anchises ve Askanios (Bernini)
Nerede: Zemin kat
Bernini’nin Scipione için yaptığı ilk büyük heykel grubu, 1618–1619. Truva yanarken kahraman Aeneas, yaşlı babası Anchises’i sırtında, küçük oğlu Askanios’u yanında taşıyarak kentten kaçıyor. Anchises’in elinde ailenin ev tanrılarının küçük heykelleri, Askanios’un elinde ise kutsal ateş var.
Bu eserde neye bakmalı? Üç kuşağın bedenlerine: çocuğun yumuşak teni, genç adamın gergin kasları ve yaşlı babanın kırışmış, gevşemiş derisi. Bernini insan hayatının üç evresini tek bir heykelde gösteriyor. Truva hikayesini seviyorsanız, Vatikan Müzeleri’ndeki Laokoon heykeli aynı efsanenin başka bir sahnesini anlatıyor.
5. Paolina Borghese (Canova)
Nerede: Zemin kat
Neoklasik heykeltıraş Antonio Canova’nın 1805–1808 yıllarında yaptığı heykel, Napolyon’un kız kardeşi Paolina’yı, bir divanda uzanmış yarı çıplak Venüs olarak gösteriyor. Paolina, Borghese ailesinden Camillo ile evliydi. Heykel yapıldığında, bir imparatorun kız kardeşinin böyle çıplak resmedilmesi büyük bir skandal yarattı.
Bu eserde neye bakmalı? Divanın yastıklarına ve örtüsüne. Mermerin yumuşak kumaş gibi çökmesi, Bernini’nin ustalığını iki yüzyıl sonra Canova’nın nasıl sürdürdüğünü gösteriyor. Canova’nın sakin, pürüzsüz Neoklasik güzelliğini, aynı kattaki Bernini’nin dramatik hareketiyle karşılaştırın.
6. Meyve Sepetli Çocuk (Caravaggio)
Nerede: Zemin kat, Caravaggio salonu
Genç Caravaggio‘nun Roma’ya geldikten kısa süre sonra, 1593 civarında yaptığı tablo, kucağında meyve sepeti tutan bir genci gösteriyor. Scipione’nin Cavaliere d’Arpino’dan el koyduğu tablolardan biri.
Bu eserde neye bakmalı? Sepetteki meyvelere. Üzümler, şeftaliler ve incirler öyle gerçekçi ki botanikçiler türlerini tek tek tanımlayabilmiş. Bazı yapraklar solmuş, bazı meyveler lekeli. Caravaggio kusurları da resmediyor. Bu, onun gerçekçiliğinin ilk işaretlerinden biri.
7. Hasta Bakkhus (Caravaggio)
Nerede: Zemin kat, Caravaggio salonu
Şarap tanrısı Bakkhus kılığında, elinde üzüm tutan solgun bir genç. Genellikle Caravaggio’nun kendi portresi olarak kabul edilir. Caravaggio’nun bu tabloyu, ağır bir hastalıktan sonra aynaya bakarak yaptığı düşünülüyor. Adı da buradan geliyor.
Bu eserde neye bakmalı? Gencin yeşilimsi, hastalıklı tenine ve morarmış dudaklarına. Bir tanrı olarak resmedilen figür, güzellikten çok yorgunluk taşıyor. Mitolojik bir konuyu bu kadar dünyevi ve kişisel işlemek, Caravaggio’yu çağdaşlarından ayıran şey.
8. Golyat’ın Başını Tutan Davut (Caravaggio)
Nerede: Zemin kat, Caravaggio salonu
Caravaggio’nun hayatının son yıllarında, 1610 civarında yaptığı tablo, karanlık bir arka plan önünde, Golyat’ın kesik başını tutan genç Davut’u gösteriyor. Caravaggio o sırada bir cinayet yüzünden Roma’dan kaçmıştı ve papanın affını bekliyordu.
Bu eserde neye bakmalı? Golyat’ın başına. Kesik başın yüzü, Caravaggio’nun kendi yüzü olarak kabul edilir. Davut’un yüzünde zaferden çok hüzün var. Ressamın kendini yenilmiş dev olarak resmetmesi, bu tabloyu Barok resmin en kişisel ve en karanlık itiraflarından biri yapıyor.
9. Mezara Koyuluş (Raffaello)
Nerede: Üst kat, resim galerisi
Raffaello‘nun 1507’de, henüz 24 yaşındayken Perugia’daki bir kilise için yaptığı tablo, İsa’nın ölü bedeninin mezara taşınmasını anlatıyor. Scipione Borghese tabloyu 1608’de kiliseden gece gizlice aldırıp Roma’ya getirtti. Perugia halkının tepkisi büyük oldu, ama tablo bir daha geri dönmedi.
Bu eserde neye bakmalı? İsa’nın bedenini taşıyan adamların gerilmiş kollarına ve sağ tarafta bayılan Meryem’e. Raffaello, Floransa’da Michelangelo’nun eserlerinden öğrendiği hareket ve anatomi anlayışını burada ilk kez büyük bir kompozisyonda kullandı.
10. Kutsal ve Dünyevi Aşk (Tiziano)
Nerede: Üst kat, resim galerisi
Tiziano‘nun 1514 civarında bir Venedikli yüksek memurun düğünü için yaptığı tablo, bir çeşmenin iki yanında oturan iki kadını gösteriyor: biri zengin giysiler içinde, öbürü neredeyse çıplak. Aralarında, çeşmenin suyuyla oynayan küçük bir Aşk tanrısı var. Tablonun adı çok sonra verildi ve iki kadının kimi temsil ettiği hala tartışılıyor.
Bu eserde neye bakmalı? Tiziano’nun renklerine: giyinik kadının parlak beyaz ipek elbisesi, çıplak kadının üzerindeki kırmızı örtü ve arka plandaki yumuşak Venedik manzarası. Venedik resminin ışık ve renk anlayışını anlamak için bu tablo mükemmel bir örnek. 19. yüzyılda bir banker, tabloyu Borghese villasının bütün değerinden daha yüksek bir fiyata satın almak istedi, ama teklif reddedildi.
Galleria Borghese ziyaret bilgileri
Galleria Borghese’ye yalnızca önceden rezervasyonla girilebiliyor. Ziyaretler belirli saatlerde başlıyor, her saatte sınırlı sayıda kişi içeri alınıyor ve müzede kalma süresi genellikle iki saatle sınırlı. Özellikle yaz aylarında ve hafta sonları biletler haftalar önceden tükenebildiği için Roma planınızı yaparken ilk iş rezervasyonu yapın. Güncel bilgiler ve biletler için Galleria Borghese’nin resmi sitesine bakmanızı öneririm.
Müzeye çanta ve büyük eşyalarla girilemiyor, bunları vestiyere bırakmanız gerekiyor. İki saat, iki katı gezmek için yeterli ama rahat değil. Önce zemin kattaki heykellere zaman ayırın, çünkü Bernini’nin heykelleri etraflarında dönerek görülmesi gereken eserler. Ziyaretten sonra Villa Borghese parkında yürüyüş yapabilir, Pincio terasından Roma manzarasını izleyebilirsiniz.
Bernini’nin öteki başyapıtlarını görmek istiyorsanız Roma’da Aziz Petrus Bazilikası’na ve Santa Maria della Vittoria Kilisesi’ne de uğrayın. Roma’daki öteki büyük koleksiyon için Vatikan Müzeleri yazıma, İtalya’daki bir başka büyük müze için Uffizi Galerisi yazıma bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Galleria Borghese’de neler görülür?
Bernini’nin Apollon ve Daphne, Proserpina’nın Kaçırılışı ve Davut heykelleri, Canova’nın Paolina Borghese’si, Caravaggio’nun altı tablosu, Raffaello’nun Mezara Koyuluş’u ve Tiziano’nun Kutsal ve Dünyevi Aşk’ı.
Galleria Borghese için rezervasyon gerekir mi?
Evet. Giriş yalnızca önceden alınan saatli biletlerle mümkün ve her saat için ziyaretçi sayısı sınırlı.
Galleria Borghese’yi gezmek ne kadar sürer?
Ziyaret süresi genellikle iki saatle sınırlı. Bu süre müzenin iki katını görmek için yeterli.
Galleria Borghese nerede?
Roma’nın merkezine yakın büyük park Villa Borghese’nin içinde. Spagna meydanından ve Popolo meydanından yürüyerek ulaşılabilir.
Galleria Borghese’de kaç Caravaggio tablosu var?
Altı. Bu, dünyada bir müzede bulunan en büyük Caravaggio koleksiyonlarından biri.
Özet
| Bernini | Apollon ve Daphne, Proserpina’nın Kaçırılışı, Davut, Aeneas, Anchises ve Askanios |
| Canova | Paolina Borghese |
| Caravaggio | Meyve Sepetli Çocuk, Hasta Bakkhus, Golyat’ın Başını Tutan Davut |
| Raffaello | Mezara Koyuluş |
| Tiziano | Kutsal ve Dünyevi Aşk |
| İpucu | Rezervasyon şart, ziyaret iki saatle sınırlı, önce heykellere zaman ayırın |
Son söz
Galleria Borghese’yi yazarken en çok hoşuma giden şey, bu koleksiyonun bir tutkunun, hatta biraz da açgözlülüğün ürünü olması oldu. Scipione Borghese istediği eserleri almak için el koydu, gizlice kaldırttı, pazarlık etti. Ama bir de genç Bernini’ye inandı ve ona Barok heykelin en güzel eserlerini yaptırdı. Bugün o villada yürürken, bir kardinalin özel dünyasına konuk oluyorsunuz. Rönesans ve Barok bilginizi sınamak isterseniz testime de göz atabilirsiniz.
