Vincent & Theo: Van Gogh’u Ayakta Tutan Kardeşin Hikayesi
Van Gogh‘u anlatan filmlerin çoğu tek bir kahraman üzerine kurulu. Robert Altman’ın Vincent & Theo‘su ise adından da anlaşılacağı gibi iki kardeşin hikayesi. Bir yanda resim yapan ama hiç satamayan Vincent, öbür yanda resim satan ama sanatçı olamayan Theo. Bence Van Gogh’un hayatını anlamak için bu ilişkiyi anlamak şart, ve bunu en iyi anlatan film bu.
Bu yazıda filmin neyi anlattığına, iki kardeşin gerçek ilişkisine ve filmin nerede tarihe sadık kalıp nerede yorum yaptığına bakacağım.
Künye
| Özgün adı | Vincent & Theo |
| Yönetmen | Robert Altman |
| Senaryo | Julian Mitchell |
| Yıl | 1990 |
| Süre | Sinema versiyonu yaklaşık 138 dakika, televizyon versiyonu yaklaşık 200 dakika |
| Oyuncular | Tim Roth, Paul Rhys, Johanna ter Steege, Jip Wijngaarden, Wladimir Yordanoff, Jean-Pierre Cassel |
| Müzik | Gabriel Yared |
Vincent & Theo ne anlatıyor?
Film bugünle açılıyor: 1987’de Londra’daki bir açık artırmada bir Van Gogh tablosu milyonlarca sterline satılıyor. Sonra 1880’lere dönüyoruz. Vincent’ın her şeyi bırakıp sadece ressam olmaya karar verdiği günlerden başlayarak iki kardeşin hayatlarını yan yana izliyoruz.
Vincent, Lahey’de Sien’le yaşadığı yoksul günlerden Paris’e, oradan Arles’a ve Auvers’e uzanan yolculuğunda hep Theo’nun gönderdiği paraya bağımlı. Theo ise Paris’te bir sanat galerisinde çalışıyor, patronlarının istediği resimleri satmak zorunda ve bir türlü kardeşinin eserlerini satamıyor. Film iki adamın birbirini ne kadar sevdiğini ama bir o kadar da birbirini tükettiğini gösteriyor.
Filmin farkı
- Theo’yu merkeze alması: Diğer filmlerde Theo genelde sabırlı ve fedakar bir yan karakter. Burada ise kendi hırsları, hastalığı, evliliği ve çaresizliğiyle ikinci bir kahraman.
- Sanat ve para: Açılıştaki açık artırma sahnesi filmin asıl sorusunu soruyor: Bugün milyonlara satılan resimleri yapan adam, yaşarken neden bir tane bile satamadı?
- Tim Roth’un Van Gogh’u: Roth, Van Gogh’u romantik bir dahi olarak değil, huysuz, inatçı ve zaman zaman katlanılmaz biri olarak oynuyor. Bu daha az sevimli ama daha inandırıcı bir Van Gogh.
- Altman’ın kamerası: Altman olayları uzaktan, gözlemci gibi izliyor. Film dramatik doruklar yerine gündelik anlar üzerinden ilerliyor.
[FRAGMAN: Resmi fragmanın YouTube linkini bu paragrafın yerine yapıştır, sonra bu satırı sil.]
Gerçekte ne oldu? Film ne kadar doğru?
Gerçek olanlar
- Theo’nun desteği: Theo, Vincent’ın ressamlık yıllarının neredeyse tamamında ona düzenli olarak para gönderdi. Vincent’ın resim yapabilmesi büyük ölçüde buna bağlıydı.
- Mektuplar: İki kardeş yıllarca mektuplaştı. Vincent’ın Theo’ya yazdığı yüzlerce mektup bugün onun hayatı hakkındaki en önemli kaynak.
- Jo Bonger: Theo 1889’da Johanna Bonger’le evlendi. 1890 başında doğan oğullarına amcasının adını, Vincent adını verdiler.
- Theo’nun ölümü: Theo, Vincent’tan sadece altı ay sonra, Ocak 1891’de öldü. İki kardeş bugün Auvers’teki mezarlıkta yan yana yatıyor.
Yorum olanlar
- Diyaloglar: Senaryo mektuplardan beslense de konuşmaların çoğu senaristin yorumu.
- Karakterlerin tonu: Film iki kardeşi de oldukça sert ve kırılgan gösteriyor. Mektuplarda ise sert tartışmaların yanında çok derin bir şefkat de var.
- Zaman sıkıştırması: Sinema versiyonu dört saatlik diziden kısaltıldığı için bazı dönemler çok hızlı geçiliyor.
Van Gogh’u ünlü yapan kadın: Jo
Filmin belki de en önemli karakteri kenarda duran biri: Theo’nun eşi Jo. İki kardeş de öldükten sonra Jo elinde yüzlerce tablo ve mektupla kaldı. Resimleri sergilere verdi, mektupları yayımladı ve Van Gogh’un adını dünyaya duyurdu. Bugün Amsterdam’daki Van Gogh Müzesi’nin koleksiyonu büyük ölçüde Jo’nun ve oğlu Vincent Willem’in sakladığı eserlerden oluşuyor. Film bu hikayeyi bitirmiyor ama Jo’yu izlerken bunu bilmek, her sahneye başka bir anlam katıyor.
Filmde neye bakmalı?
- Açılıştaki açık artırma: Gerçek bir açık artırmanın görüntüleri. Filmin bütününü bu sahneyle birlikte düşünün.
- Theo’nun galerisi: Theo’nun satmak zorunda olduğu akademik resimlerle kardeşinin tabloları arasındaki fark, dönemin sanat piyasasını çok iyi anlatıyor.
- Sien’le yaşam: Lahey’deki yoksul ev hayatı, ailesinin neden Vincent’a karşı çıktığını anlamamızı sağlıyor.
- Son sahneler: Vincent’ın ölümünden sonra Theo’nun hızla çöküşü, filmin neden iki kardeşin adını taşıdığını gösteriyor.
Filmdeki eserler bugün nerede?
| Dönem | Tablo | Bugün |
|---|---|---|
| Paris | Seine Kıyısı (1887) | Van Gogh Müzesi, Amsterdam |
| Arles | Ayçiçekleri serisi (1888-1889) | National Gallery Londra, Van Gogh Müzesi ve diğer koleksiyonlar |
| Saint-Rémy | Badem Çiçekleri (1890) | Van Gogh Müzesi, Amsterdam |
| Auvers | Auvers Kilisesi (1890) | Musée d’Orsay, Paris |
Van Gogh Müzesi’ndeki eserleri Van Gogh Müzesi yazımda anlattım.
Vincent & Theo nereden izlenir?
Platformlar zaman zaman değiştiği için güncel durumu JustWatch Türkiye üzerinden kontrol etmenizi öneririm.
Van Gogh’u anlatan diğer film ve belgeselleri, hangi sırayla izleneceğiyle birlikte Van Gogh filmleri ve belgeselleri yazımda topladım.
Sık sorulan sorular
Vincent & Theo gerçek bir hikaye mi?
Evet, Vincent van Gogh ve kardeşi Theo’nun gerçek hayatlarını anlatıyor. Olaylar tarihsel, diyalogların çoğu ise senaristin yorumu.
Filmde Van Gogh’u kim oynuyor?
Tim Roth. Theo’yu ise Paul Rhys canlandırıyor.
Theo van Gogh ne zaman öldü?
Vincent’tan altı ay sonra, 25 Ocak 1891’de. İki kardeş bugün Auvers-sur-Oise’daki mezarlıkta yan yana gömülü.
Filmin televizyon versiyonu var mı?
Evet. Film aslında dört saatlik bir televizyon dizisi olarak çekildi. Sinema versiyonu bundan kısaltılarak yaklaşık 138 dakikaya indirildi.
Van Gogh’un eserlerini kim ünlü yaptı?
Büyük ölçüde Theo’nun eşi Johanna van Gogh-Bonger. Eserleri sergilere verdi, mektupları yayımladı ve Van Gogh’un tanınmasında belirleyici oldu.
Özet
| Başlık | Kısaca |
|---|---|
| Konu | Vincent ve Theo’nun iç içe geçen hayatları |
| Farkı | Theo’yu ikinci bir kahraman olarak anlatması |
| Tarihsel doğruluk | Olaylar gerçek, karakterlerin tonu yorum |
| Kimler için | Van Gogh’un hayatındaki insan ilişkilerini merak edenler |
Vincent & Theo izlemesi kolay bir film değil. İki kardeş de sevimli değil, hikaye de mutlu bitmiyor. Ama bir sanatçının arkasında onu ayakta tutan birinin olduğunu, ve o kişinin de bir bedel ödediğini bu kadar açık anlatan başka bir Van Gogh filmi yok.
