Sembolizm ve Ekspresyonizmi ne kadar biliyorsunuz?

Çünkü açıklamak eseri bitirirdi.

Böcklin tabloyu tarif ederken yalnızca, karşısında hayal kurulabilecek bir resim olduğunu söylemiştir. Adı bile onun değildir; “Ölüler Adası” adını sonradan bir sanat taciri koymuştur. Sembolizmin çalışma biçimi tam olarak budur: hikâyeyi anlatmaz, izleyicinin içinde bir şey uyandırır. Böcklin bu sahneyi beş kez yeniden yapmıştır. Kopyalarından biri yıllar sonra Hitler’in koleksiyonuna girmiş, bir başkası Rachmaninov’a aynı adı taşıyan senfonik şiirini yazdırmıştır.

Yirmi yıl boyunca yalnızca siyah çalıştı; renge ellili yaşlarında geçti.

Redon bu kömür kalem ve taşbaskı işlerine “Noirs” — siyahlar — diyordu. Siyahın en asil renk olduğunu, ruha diğer hiçbir rengin gitmediği yerden seyahat ettiğini savunuyordu. Bu dönemde kanatlı gözler, gülümseyen örümcekler, havada duran başlar çizdi; rüyanın mantığını resme taşıdı. 1890’lardan sonra pastel ve yağlıboyaya geçtiğinde ise tuvalleri çiçek ve ışıkla doldu. Aynı sanatçının iki ayrı hayatı gibidir.

Bir uçurumun kenarı.

Çiçekli zemin ansızın biter; kadının ayak parmakları boşluğun tam kıyısındadır ve dizleri bükülmüştür — sanki geri çekilmektedir. Altın yüzeyin altındaki bu ayrıntı, tabloyu düz bir aşk sahnesi olmaktan çıkarır. Klimt’in altın kullanması da tesadüf değildir: babası altın oymacısıydı, teknik ona evden geliyordu. Bir ayrıntı daha: erkeğin giysisindeki desenler dik dörtgenlerden, kadınınkiler yuvarlaklardan oluşur. Klimt farkı bile süslemenin içine saklamıştır.

Çünkü anlatmak istediği şey görüntü değil, hatırlamanın kendisiydi.

Munch on beş yaşındayken ablası Sophie veremden öldü. Bu sahneyi yıllar sonra resmetmeye çalıştığında düzgün bir tablo çıkmasını istemedi; yüzeyi kazıdı, üstünü boyadı, tekrar kazıdı. Sonuç ilk sergilendiğinde “yarım bırakılmış” diye alaya alındı. Oysa o bulanıklık kasıtlıydı: bir anı da böyle, dağılmış ve tutunamaz haldedir. Munch bu sahneye ömrü boyunca altı kez geri döndü. Ekspresyonizmin çekirdeği buradadır — acı, tarif edilmez, doğrudan yüzeye geçirilir.

Çizimlerinden birini mahkeme salonunda yaktı.

Schiele ahlaka aykırılık suçlamasıyla tutuklandı, yirmi dört gün hapis yattı ve yargıç bir desenini mum alevinde yaktı. Yirmi iki yaşındaydı. Figürlerindeki bükülmüş eklemler, çıkık kaburgalar, gergin parmaklar dönemin resim anlayışına doğrudan bir meydan okumaydı; beden onda güzel değil, savunmasızdır. Hocası Klimt’ti ve onu hep destekledi. Schiele yirmi sekiz yaşında, İspanyol gribinde öldü — hamile eşinin ölümünden yalnızca üç gün sonra.

Çünkü anlatılan şey şehrin kendisi değil, şehrin insanda yarattığı gerilim.

Kirchner savaş öncesi Berlin’ini bir tehdit gibi resmetti: daralan perspektif, birbirine değmeden yürüyen kalabalıklar, maske gibi yüzler. Kurucusu olduğu Die Brücke — Köprü — topluluğu, akademik resimden yeni bir sanata geçecek köprü olmayı hedefliyordu. Yıllar sonra Naziler onun altı yüzden fazla eserini müzelerden topladı ve “yozlaşmış sanat” damgasıyla sergiledi. Kirchner bu baskının ardından yaşamına son verdi.

Çünkü Marc’ın renkler için kendi sözlüğü vardı.

Bir mektubunda anlatır: mavi ruhani ve sert olanı, sarı yumuşak ve neşeli olanı, kırmızı ise maddeyi ve şiddeti temsil eder. Yani mavi at, bir atın nasıl göründüğünü değil, ne olduğunu anlatır. Marc hayvanları insandan daha saf buluyor, dünyayı onların gözünden görmeye çalışıyordu. Kandinsky ile birlikte kurduğu Der Blaue Reiter — Mavi Atlı — topluluğunun adı da buradan gelir. Marc, Verdun’da otuz altı yaşında öldü.