Bizans sanatı deyince çoğumuzun aklına aynı görüntü gelir: altın zemin üzerinde ciddi yüzlü azizler, kubbede İsa, apsiste Meryem. Sultanahmet’te, Arasta Çarşısı’nın içinde küçük bir müze var ve orada bunların hiçbiri yok. Büyük Saray Mozaikleri Müzesi‘ndeki mozaiklerde dini konulara rastlanmaz. Konular gündelik hayattan, doğadan ve mitolojiden alınmıştır. Çocuklar oyun oynar, adamlar keçi sağar, ayılar elma yer,…
Konya’da bir binanın önünde durup uzun uzun kapıya bakmak istiyorsanız, gideceğiniz yer İnce Minareli Medrese. Çünkü buranın asıl eseri içerideki vitrinler değil, girişin kendisi. Taçkapı, Anadolu Selçuklu taş işçiliğinin en çok araştırılan, en çok övülen örneği. Üzerindeki iki geniş yazı kuşağı yükseliyor, birbirini kesiyor ve tepede düğümleniyor. Taş, elinizde tutabileceğiniz bir kumaş gibi görünüyor. Medrese,…
Bir müzeye girdiğinizde genellikle iki ayrı şey görürsünüz: bina ve içindeki eserler. Karatay Medresesi‘nde bu ayrım yok. Burada bina zaten eserin kendisi. Müze de tam bu yüzden buraya kuruldu: yapı, çini süslemeleri bakımından başlı başına bir müze niteliğinde olduğu için, sergilenen eserlerle sergilendikleri mekân arasında tam bir uyum sağlansın diye. Medrese, taçkapı kitabesine göre 1251…
Türkiye’de bir müzeye girip aynı anda hem sanat tarihi hem de yaşayan bir gelenek görmek istiyorsanız, gidilecek yer Mevlâna Müzesi. Burası Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müzelerinden biri. Yıllık ziyaretçi sayısı üç milyona ulaşıyor. Ama bu rakamın arkasında sıradan bir müze ilgisi yok: gelenlerin büyük bölümü eser görmeye değil, dua etmeye geliyor. Bu ikilik müzenin…
Bir Rönesans tablosuna baktığınızda gözünüz önce figürlere gider. Oysa o figürlerin durduğu masanın üzerinde, çoğu zaman çok özel bir şey vardır: bir Anadolu halısı. Sanat tarihçileri bu halıları o kadar çok Avrupa resminde gördü ki, sonunda türleri ressamların adıyla anmaya başladı. Bugün müze etiketlerinde “Holbein halısı” ya da “Lotto halısı” yazıyorsa sebebi bu. Ve o…
İnsanlık tarihini anlatan kitaplar uzun süre aynı sırayı kullandı: önce tarım başladı, sonra insanlar yerleşik hayata geçti, artan üretimle birlikte boş zaman doğdu ve en sonunda din, sanat ve anıtsal mimari ortaya çıktı. Göbeklitepe bu sıralamayı alt üst etti. Şanlıurfa’nın 18–20 kilometre doğusundaki bu höyükte, yaklaşık 12 bin yıl önce dev taş yapılar inşa edilmiş….
Sanat tarihine nereden başlarsınız? Çoğu kitap Mısır’la, Mezopotamya’yla ya da mağara resimleriyle açar. Ama Şanlıurfa’ya gidip Balıklıgöl Heykeli‘nin karşısına geçtiğinizde, o başlangıcın çok daha eskiye gittiğini görüyorsunuz. Karşınızda 11.500 yıllık, gerçek insan boyutlarında bir heykel duruyor ve size bakıyor. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, Türkiye’nin en büyük arkeoloji müzesi. 29.000 metrekarelik alanda 14 sergi salonu ve 32…
Anadolu’da bir imparatorluğun başkentinde yürümek istiyorsanız, gidebileceğiniz en eski adres Hattuşa. Çorum’un Boğazkale ilçesindeki bu alan, MÖ 2. binyılda Hitit İmparatorluğu’nun siyasi ve dini merkeziydi. Kent 180 hektarlık bir alana yayılıyordu ve 6 kilometre uzunluğunda sur duvarlarıyla çevriliydi. Bugün ayakta duvarlar yok denecek kadar az; ama şehrin planı, kapıları, tapınakları ve kaya kabartmaları yerinde duruyor….
İstanbul’da tek bir yerde hem bir imparatorluğun yönetim merkezini, hem hazinesini, hem de dört yüz yıllık gündelik yaşamını görebileceğiniz bir yer varsa, o Topkapı Sarayı‘dır. Ama Topkapı’yı “saray” kelimesiyle düşünmek biraz yanıltıcı. Burası tek bir yapı değil; avlular, köşkler, koğuşlar, mutfaklar, kütüphaneler ve daireler topluluğu. Avrupa saraylarındaki gibi tek bir devasa bina yok. Onun yerine,…
Troya denince çoğumuzun zihninde önce aynı görüntüler beliriyor: Homeros, Troya Savaşı, Akhilleus, Hektor, Tahta At. Ama Troya Müzesi‘ne girdiğinizde hikâye çok daha karmaşık ve çok daha ilginç hâle geliyor. Çünkü burada yalnızca efsane anlatılmıyor; yaklaşık beş bin yıllık arkeoloji anlatılıyor. Müze, Çanakkale’nin Tevfikiye Köyü sınırlarındaki Troya Örenyeri’nin hemen girişinde yer alıyor. Yaklaşık 3.000 metrekarelik sergi…