Loving Vincent: Filmdeki Van Gogh Ne Kadar Gerçek?
Loving Vincent, tamamı elle yağlı boyayla boyanmış ilk uzun metrajlı animasyon filmi. Yaklaşık 65 bin kare, yüzü aşkın ressam ve Van Gogh‘un yüzden fazla tablosundan kurulmuş bir dünya.
Filmin ne kadar güzel göründüğünü anlatan çok yazı var. Bu yazıda ben iki soruya odaklanmak istiyorum: Film Van Gogh’un son günlerini ne kadar doğru anlatıyor? Ve ekranda gördüğüm yüzlerin, sokakların, kahvelerin gerçekleri bugün hangi müzede asılı?
Künye
| Özgün adı | Loving Vincent |
| Yönetmen | Dorota Kobiela, Hugh Welchman |
| Yıl | 2017 |
| Süre | Yaklaşık 95 dakika |
| Ülke | Polonya, Birleşik Krallık |
| Tür | Animasyon, biyografi, gizem |
| Oyuncular | Douglas Booth, Robert Gulaczyk, Saoirse Ronan, Jerome Flynn, Chris O’Dowd, Eleanor Tomlinson, Helen McCrory |
| Ödüller | Avrupa Film Ödülü (En İyi Animasyon), Oscar adaylığı (En İyi Animasyon Film) |
Loving Vincent ne anlatıyor?
Yıl 1891, Van Gogh öleli bir yıl olmuş. Arles’ın postacısı Joseph Roulin, oğlu Armand’a bir görev verir: Vincent’ın kardeşi Theo’ya yazdığı ama hiç ulaşmamış bir mektubu sahibine teslim etmek. Armand bu işe hiç hevesli değildir. Vincent’ı kasabanın tuhaf, kulağını kesmiş ressamı olarak hatırlar.
Paris’te Theo’nun da öldüğünü öğrenince iz onu Vincent’ın son haftalarını geçirdiği Auvers-sur-Oise’a götürür. Orada Vincent’ın kaldığı handaki genç Adeline Ravoux, Doktor Gachet, kızı Marguerite ve kasabanın diğer sakinleriyle konuşur. Her biri başka bir Vincent anlatır. Mektup teslim etme işi yavaş yavaş bir soruşturmaya dönüşür: Vincent gerçekten kendini mi vurdu?
Film nasıl yapıldı?
Önce oyuncular setlerde ve yeşil perde önünde çekildi. Sonra bu görüntüler kare kare tuvale aktarıldı ve ressamlar her kareyi Van Gogh’un fırça diliyle yağlı boyayla boyadı. Bir sonraki kareye geçmek için çoğu zaman aynı tuvalin üzerinde değişiklik yapıldı. Yani filmin kareleri büyük ölçüde birbirinin üstüne boyandı ve ara kareler bugün sadece fotoğraflarda yaşıyor.
Filmde iki ayrı görsel dil var. Bugünde geçen sahneler Van Gogh’un renkleriyle boyanmış. Geçmişi anlatan sahneler ise siyah beyaz ve çok daha gerçekçi. Bence bu bilinçli bir seçim: Geri dönüşlerde gördüğümüz şey Vincent’ın gözü değil, başkalarının anlattıkları. Film o anları onun renklerinden özellikle ayırıyor.
Tekniğin nasıl bir sonuç verdiğini anlatmaktansa göstermek daha kolay. Filmin resmi fragmanı:
Gerçekte ne oldu? Film ne kadar doğru?
Gerçek olanlar
Van Gogh 27 Temmuz 1890’da silahla yaralanmış halde Auvers’teki Ravoux Hanı’na döndü ve iki gün sonra, 29 Temmuz’da orada öldü. Theo yanındaydı. Theo da altı ay sonra, 25 Ocak 1891’de Hollanda’da öldü. Filmdeki bu tarihler ve olayların sırası büyük ölçüde doğru.
Karakterler de gerçek kişiler. Roulin ailesi Vincent’ın Arles’taki en yakın dostlarıydı ve Vincent ailenin neredeyse bütün üyelerinin portresini yaptı. Doktor Gachet, Vincent’ın Auvers’te kendisine emanet edildiği doktordu. Kızı Marguerite’i piyano başında da resmetti.
Kurgu olanlar
Armand Roulin’in böyle bir yolculuğa çıktığına dair hiçbir kayıt yok. Mektup teslimi, filmin olayları birbirine bağlamak için kurduğu bir çerçeve. Aynı şekilde Marguerite ile Vincent arasında ima edilen yakınlık da belgelere değil, sonradan anlatılan söylentilere dayanıyor.
Cinayet teorisi
Filmin asıl tartışmalı kısmı ölüm nedeni. 2011’de Steven Naifeh ve Gregory White Smith, Van Gogh biyografilerinde yeni bir ihtimal ortaya attılar: Vincent’ı, onunla alay eden René Secrétan adlı bir gencin kazara vurmuş olabileceğini. Vincent da onu korumak için sessiz kalmış olabilirdi. Filmde René’yi kovboy kılığında, elinde tabancayla görüyoruz.
Van Gogh Müzesi’nin araştırmacıları bu teoriye katılmadı. 2013’te Burlington Magazine’de yayımlanan bir makaleyle intihar görüşünü savundular. Tarlada bulunduğu düşünülen tabanca da 2019’da Paris’te açık artırmada satıldı. Film iki tarafı da dinliyor ama karar vermiyor. Bence en dürüst tercih de bu, çünkü kesin cevabı bugün de kimse bilmiyor.
Filmde neye bakmalı?
- Açılış sahnesi: Yıldızlı Gece‘nin gökyüzü hareket etmeye başlıyor ve kamera oradan Arles’a iniyor. Filmin bütün dili bu ilk dakikada kuruluyor.
- Yüzler: Karakterlerin çoğu Van Gogh’un portrelerinden birebir çıkmış. Armand’ın sarı ceketi ve şapkası, postacı Roulin’in çatallı sakalı portrelerle aynı.
- Mekanlar: Gece kahvesinin kırmızı duvarları, kafe terasının sarı ışığı, Auvers kilisesi. Bir tabloyu tanıdığınızda karenin içinde bir süre durmanın tadı başka.
- Buğday tarlası: Buğday Tarlası ve Kargalar filmde birkaç kez karşınıza çıkıyor. Bu tablonun Vincent’ın son eseri olduğu sık söylenir ama bu kesin değil.
- Jenerik: Filmi hemen kapatmayın. Jenerikte karakterlerin gerçek hayatta ne olduğunu anlatan kısa notlar var.
Filmdeki karakterler ve tablolar bugün hangi müzede?
Filmi izledikten sonra en çok merak ettiğim şey buydu: Bu yüzlerin asılları nerede? Aşağıdaki tabloda filmde öne çıkan portreleri ve mekanları, bugün bulundukları müzelerle birlikte topladım. Bazı tabloların birden fazla versiyonu olduğu için en bilinen versiyonu yazdım.
| Filmde | Tablo | Bugün nerede? |
|---|---|---|
| Armand Roulin | Armand Roulin’in Portresi (1888) | Museum Folkwang, Essen |
| Postacı Joseph Roulin | Postacı Joseph Roulin’in Portresi (1888) | Museum of Fine Arts, Boston |
| Doktor Gachet | Doktor Gachet’nin Portresi (1890) | Musée d’Orsay, Paris |
| Marguerite Gachet | Piyano Başında Marguerite Gachet (1890) | Kunstmuseum Basel |
| Père Tanguy | Père Tanguy’nin Portresi (1887) | Musée Rodin, Paris |
| Kafe terası | Gece Kafe Terası (1888) | Kröller-Müller Müzesi, Otterlo |
| Gece kahvesi | Gece Kahvesi (1888) | Yale Üniversitesi Sanat Galerisi, New Haven |
| Auvers kilisesi | Auvers Kilisesi (1890) | Musée d’Orsay, Paris |
| Açılıştaki gökyüzü | Yıldızlı Gece (1889) | MoMA, New York |
| Buğday tarlası | Buğday Tarlası ve Kargalar (1890) | Van Gogh Müzesi, Amsterdam |
Gachet’nin portresini ve Auvers Kilisesi’ni Musée d’Orsay yazımda, Buğday Tarlası ve Kargalar’ı da Van Gogh Müzesi yazımda anlattım. Filmden sonra bu iki müzeyi gezmek, ekranda gördüğünüz fırça darbelerini yakından görmek demek.
Loving Vincent nereden izlenir?
Filmin hangi dijital platformda olduğu zaman zaman değişiyor. Bu yüzden buraya bir platform adı yazıp zamanla yanlış bilgi bırakmak istemedim. Güncel durumu görmenin en kolay yolu JustWatch Türkiye. Filmin adını aratınca Türkiye’de hangi platformda izlenebildiğini, kiralanabildiğini ya da satın alınabildiğini gösteriyor. Aramada özgün adı Loving Vincent ile aramak daha iyi sonuç veriyor.
Film zaman zaman sanat sinemalarında ve müzelerin özel gösterimlerinde de yeniden perdeye geliyor. Tamamı elle boyanmış bir filmi büyük ekranda görme fırsatı bulursanız kaçırmayın.
Van Gogh’u anlatan başka filmler de var. Özellikle Arles günlerini Van Gogh’un gözünden anlatan At Eternity’s Gate (Sonsuzluğun Kapısında) ile bu filmi birlikte izlemek çok farklı iki Vincent ortaya çıkarıyor. Van Gogh’u anlatan bütün film ve belgeselleri, hangi sırayla izleneceğiyle birlikte Van Gogh filmleri ve belgeselleri yazımda topladım.
Sık sorulan sorular
Loving Vincent gerçek bir hikaye mi?
Olayların ana hattı gerçek: Van Gogh’un Auvers’te yaralanıp öldüğü, Theo’nun ondan altı ay sonra öldüğü ve filmdeki karakterlerin çoğu tarihsel kişiler. Ama Armand Roulin’in mektubu teslim etmek için yaptığı yolculuk kurgu.
Loving Vincent’ın Türkçe adı nedir?
Film
Loving Vincent nereden izlenir?
Platformlar zaman zaman değiştiği için en doğru bilgiyi JustWatch Türkiye gibi siteler veriyor. Filmin özgün adıyla, Loving Vincent diye aratmanızı öneririm.
Loving Vincent nasıl yapıldı?
Oyuncular önce kameraya çekildi, sonra yüzü aşkın ressam bu görüntüleri kare kare yağlı boyayla tuvale aktardı. Filmde yaklaşık 65 bin boyanmış kare var.
Van Gogh intihar mı etti?
Genel kabul gören görüş intihar. 2011’de ortaya atılan bir teoriye göre ise René Secrétan adlı bir genç onu kazara vurmuş olabilir. Van Gogh Müzesi intihar görüşünü savunuyor. Film iki ihtimali de gösteriyor ama bir karar vermiyor.
Filmi izlemeden önce ne bilmek gerekir?
Van Gogh’un Arles ve Auvers dönemini, kardeşi Theo ile yakın ilişkisini ve ölümünden önceki son iki ayını Auvers’te geçirdiğini bilmek yeterli. Birkaç portresine önceden bakmak filmdeki yüzleri tanımayı çok kolaylaştırıyor.
Özet
| Başlık | Kısaca |
|---|---|
| Konu | Van Gogh’un ölümünden bir yıl sonra geçen bir soruşturma |
| Teknik | Tamamı elle yağlı boyayla boyanmış animasyon |
| Tarihsel doğruluk | Olaylar ve karakterler büyük ölçüde gerçek, çerçeve hikayesi kurgu |
| Tartışmalı nokta | Van Gogh’un ölüm nedeni: intihar mı, kaza mı? |
| Filmden sonra | Musée d’Orsay, Van Gogh Müzesi, Auvers-sur-Oise |
Loving Vincent kusursuz bir biyografi değil, zaten olmaya da çalışmıyor. Ama bir ressamı onun kendi fırçasıyla anlatmayı deneyen başka bir film yok. Filmden sonra bir Van Gogh tablosunun önünde durmak başka bir deneyime dönüşüyor: Artık sadece tabloyu değil, içindeki insanların hikayesini de görüyorsunuz.
